O tym, że siostra przeleżała sześć tygodni na onkologii, dowiedziałam się w Rossmannie od bratowej: „myślałam, że wiesz, przecież cała rodzina jeździła". Cała rodzina. Ja woziłam jej rosół przy każdej grypie, całe życie.
Stałam między regałami z kremami do twarzy i czułam, jak podłoga robi się miękka. Koszyk zsunął mi się na łokieć. Ania - bratowa, żona mojego brata Ryszarda - patrzyła na mnie z takim wyrazem twarzy, jakby właśnie zdała sobie sprawę, że powiedziała coś, czego nie powinna. Otworzyła usta, zamknęła je, a potem zaczęła się tłumaczyć. Że myślała, że wiem. Że przecież Halina na pewno dzwoniła. Że Rysiek mówił, że przekaże. Każde kolejne zdanie było jak następny kamień rzucany w wodę, a ja tonęłam.
- Jaka onkologia? - wyszeptałam. - Kiedy?
- No, od połowy marca. Wyszła tydzień temu. Już po drugim cyklu chemii. Bożena, naprawdę nie wiedziałaś?
Nie wiedziałam. Był koniec kwietnia. Sześć tygodni. Czterdzieści dwa dni, podczas których moja siostra leżała w szpitalu, a ja żyłam swoim życiem - chodziłam do pracy w księgowości na Pradze, robiłam zakupy na bazarku przy Szaserów, dzwoniłam do córki do Wrocławia, piłam herbatę z cytryną przed telewizorem. I nie miałam pojęcia.
Wyszłam z Rossmanna bez koszyka. Chyba go zostawiłam przy kasie, a może gdzieś między półkami. Nie pamiętam. Pamiętam tylko, że usiadłam na ławce przed sklepem i wyciągnęłam telefon. Przewinęłam kontakty do litery H. Halina. Moja starsza siostra. Trzy lata różnicy, całe życie razem. Palec zawisł nad zieloną słuchawką i nie mógł nacisnąć.
Bo co miałam powiedzieć? „Dlaczego mi nie powiedziałaś?" - i usłyszeć co? Że nie chciała mnie martwić? Że jakoś tak wyszło? Że myślała, że Rysiek przekazał? Każda z tych odpowiedzi byłaby kłamstwem i obie to wiedziałyśmy.
Z Haliną łączyło mnie wszystko. Wspólny pokój w bloku na Gocławiu, gdzie dorastałyśmy. Wspólne wakacje u babci pod Radomiem. Ja trzymałam ją za rękę, gdy rodziła pierwszego syna. Ona siedziała ze mną całą noc, gdy Marek - mój były mąż - spakował walizkę i wyszedł do tej swojej z biura. Dwadzieścia lat temu. Halina wtedy przyszła z garnkiem bigosu, z winem i z chusteczkami. Powiedziała: „Bożena, dasz radę, bo jesteś twarda. A jak nie dasz, to ja tu będę". I była.
Przez te wszystkie lata - przy każdej grypie, przeziębieniu, po każdej operacji kolana, po wycięciu pęcherzyka żółciowego - ja przyjeżdżałam. Z rosołem w słoiku, z kompotem, z gazetami. Kiedyś pojechałam do niej taksówką o jedenastej w nocy, bo powiedziała przez telefon, że ją coś w plecach złapało i nie może się ruszyć. Taki miałyśmy układ. Nie umowny. Po prostu naturalny, jak oddychanie.
A teraz się okazało, że z tego układu ktoś mnie wyłączył.
Tego wieczoru zadzwoniłam do Ryśka. Mój młodszy brat, pięćdziesiąt cztery lata, elektryk, mieszka z Anią na Targówku. Odebrał po trzecim sygnale.
- Rysiek, wiedziałeś o Halinie?
Cisza. Dwie sekundy, trzy. Cztery.
- No... wiedziałem. Ania ci powiedziała?
- W Rossmannie. Między szamponami a podpaskami. Bardzo elegancko się dowiedziałam.
- Bożena, słuchaj, to nie tak. Halina prosiła, żeby ci nie mówić. Dosłownie tak powiedziała: „Bożenie nie mówcie, bo się będzie zamartwiać i będzie tu codziennie, a ja nie mam siły na jej rosół i jej oczy". Ja chciałem ci powiedzieć, przysięgam. Ale Ania stwierdziła, że trzeba szanować wolę chorego. No i... nie powiedziałem.
Nie mam siły na jej rosół i jej oczy. Nie byłam pewna, co bardziej bolało - to, że Halina to powiedziała, czy to, że Rysiek tego posłuchał. A może to, że cała rodzina - Rysiek, Ania, syn Haliny Tomek z żoną, nawet ich dwudziestoletnia córka Kasia - wszyscy wiedzieli, wszyscy jeździli, a ja gotowałam rosół dla nikogo.
Przez trzy dni nie dzwoniłam do Haliny. Chodziłam do pracy, wracałam, siadałam na kanapie w swoim mieszkaniu na Bielanach i próbowałam zrozumieć. Co takiego zrobiłam, że moja siostra wolała przejść chemioterapię beze mnie? Że wolała cierpieć, wymiotować, tracić włosy - i patrzeć na każdą twarz w tej rodzinie oprócz mojej?
Czwartego dnia zadzwoniła Halina. Sama. Jakby nic się nie stało.
- Bożena? Słuchaj, w niedzielę robię obiad, Tomek przyjedzie z Kasią. Wpadniesz? Zrobię schabowe, jak lubisz.
Serce mi waliło. Chciałam krzyczeć. Chciałam powiedzieć: „Sześć tygodni, Halina. Sześć tygodni". Ale powiedziałam cicho:
- Wiem o onkologii.
Teraz cisza była po jej stronie. Długa, gęsta, jak powietrze przed burzą w lipcu.
- Kto ci powiedział?
- Ania. Przypadkiem.
- No to wiesz. - Głos jej stwardniał. - I co? Chcesz o tym rozmawiać?
- Chcę wiedzieć dlaczego.
Halina westchnęła. Usłyszałam, jak siada. Usłyszałam skrzypnięcie krzesła - tego drewnianego, kuchennego, który pamiętał jeszcze jej męża Kazimierza.
- Bo ty byś tam siedziała codziennie. Z tym swoim rosołem, z tymi oczami pełnymi trwogi. Ty byś płakała w korytarzu, a ja bym musiała ciebie pocieszać. Ja nie miałam na to siły, Bożena. Nie miałam siły być chora i jednocześnie cię podtrzymywać. Rysiek jest prosty - przyszedł, usiadł, pogadaliśmy o niczym, poszedł. Tomek to syn, on ma obowiązek. Ale ty... ty byś z tego zrobiła tragedię.
Nie odpowiedziałam od razu, bo wiedziałam, że jeśli otworzę usta, wyjdzie szloch. Zagryzłam wargę tak mocno, że poczułam smak krwi.
- To nie jest fair, Halina - powiedziałam w końcu.
- Może nie. Ale to była moja choroba i moja decyzja.
I miała rację. I nie miała racji. I jedno, i drugie. Zawiesiłyśmy się na telefonie w ciszy, dwie siostry po sześćdziesiątce, które znały się lepiej niż ktokolwiek na świecie - i okazało się, że ta znajomość może być bronią.
W niedzielę pojechałam na ten obiad. Halina otworzyła drzwi w chuście na głowie, chudsza niż kiedykolwiek, z cieniami pod oczami, ale uśmiechnięta. Na stole stał schabowy, ziemniaki, surówka z marchewki. Wszystko jak zawsze. Tomek z Kasią siedzieli na kanapie. Normalność.
Jadłam, rozmawiałam, śmiałam się nawet. A w środku miałam dziurę, której nie potrafiłam nazwać. Nie złość - to przeszło. Nie żal - to było za płytkie słowo. Raczej takie poczucie, że coś się przesunęło i już nie wróci na swoje miejsce. Że Halina pokazała mi, jak mnie widzi - jako kogoś, kto jest za dużo. Kto przytłacza swoją troską.
Kiedy wychodziłam, w przedpokoju przy wieszaku, Halina chwyciła mnie za rękę.
- Bożena, nie gniewaj się.
- Nie gniewam się - powiedziałam. I nawet nie skłamałam. Gniew byłby prostszy.
Wracałam autobusem przez pół Warszawy i myślałam o jednym. Następnym razem, gdy Halina będzie chora - a przy onkologii zawsze jest jakieś następne razem - co zrobię? Przyjadę z rosołem, ryzykując że znów jestem „za dużo"? Czy zostanę w domu, szanując jej wolę, i będę umierać ze strachu po drugiej stronie miasta?
Do dziś nie znam odpowiedzi. Rosół stoi w lodówce. Czeka.
