Syn tłumaczy rzadkie telefony: „mamo, ty nigdy nie masz nic nowego". Zadzwoniłam sama i przeczytałam z kartki: turniej brydżowy, urodziny Ireny, oświadczyny Henryka, włamanie i nowe drzwi od bloku. Cisza w słuchawce. „Mamo... ty masz ciekawsze życie niż my". Mam, syneczku. I dzwonię - bo wy nie.
Tę kartkę trzymam teraz w ręku. Jest pożółkła, bo napisałam ją w marcu, a dziś jest maj. Leży na lodówce pod magnesem z Kołobrzegu, między rachunkiem za gaz a kuponem ze sklepu. Na odwrocie mam jeszcze jedną listę - rzeczy, których synowi nie powiedziałam. Ta jest dłuższa.
Nazywam się Halina i od sześciu lat jestem wdową. Odkąd Zbyszek odszedł, mieszkam sama w trzypokojowym mieszkaniu na osiedlu Tysiąclecia w Poznaniu. Trzecie piętro, balkon na południe, widok na plac zabaw, na którym bawią się cudze wnuki. Moje wnuki mieszkają w Warszawie. Mam ich dwoje - Olka, dziesięć lat, i Filipa, siedem. Widuję ich na Wigilię i czasem na długi weekend w maju, jeśli Tomek z Agnieszką nie mają innych planów.
Tomek jest moim jedynym synem. Ma czterdzieści dwa lata, pracuje jako informatyk w jakiejś firmie, której nazwy nie potrafię zapamiętać, choć mi ją powtarzał. Agnieszka prowadzi sklep internetowy z ubraniami dla dzieci. Są zajęci. Rozumiem to. Naprawdę rozumiem.
Ale to „mamo, ty nigdy nie masz nic nowego" - to mnie zabolało tak, jakby ktoś otworzył okno w środku zimy.
Bo wiecie, jak to jest? Dzwonię w niedzielę. Pytam, co u dzieci. Tomek mówi - dobrze. Pytam, co u Agnieszki. Mówi - pracuje. Pytam, co u niego. Mówi - a nic, normalnie. I wtedy ja mówię - u mnie też nic nowego. I on mówi - no to się odezwę, mamo. Pa.
Kiedyś te rozmowy trwały pół godziny. Opowiadał mi o Olku, o tym, jak zaczął grać w piłkę i strzelił bramkę lewą nogą, choć jest praworęczny. Agnieszka wołała z tła „proszę panią, on z tą bramką nie śpi od trzech dni!". Śmialiśmy się. A potem rozmowy zaczęły się kurczyć. Piętnaście minut. Dziesięć. Pięć. Aż do „nic nowego, pa".
Pewnego wieczoru, po takiej dwuminutowej rozmowie, siedziałam w kuchni i piłam herbatę z cytryną. Zbyszek patrzył na mnie ze zdjęcia na kredensie i miałam wrażenie, że kręci głową. Bo Zbyszek umiał gadać. Na emeryturze chodził na działkę, na ROD przy Warcie, i potrafił godzinę opowiadać, jak sąsiad Mietek okopywał pomidory nie z tej strony. Przy Zbyszku nigdy nie było cicho.
Tamtego wieczoru wzięłam kartkę. Czystą, w linie, wyrwaną z notesu. I zaczęłam spisywać.
Co mi się właściwie przydarzyło ostatnio? Na początek - turniej brydżowy. Bo gram w brydża od dwóch lat, odkąd Irena z drugiego piętra mnie zaciągnęła. „Halina, albo zaczniesz ćwiczyć mózg, albo ci spleśnieje" - powiedziała i nie przyjmowała odmowy. Gramy w czwórkę: ja, Irena, Bożena z parteru i pan Kazimierz z sąsiedniego bloku, wdowiec po pani Wandzi, który gotuje najlepszy bigos na osiedlu. W marcu był turniej międzyosiedlowy i zajęliśmy trzecie miejsce. Trzecie! Dostaliśmy dyplom i kubki z logo miasta.
Dalej - urodziny Ireny. Siedemdziesiąt lat. Wynajęła salę w restauracji przy Starym Rynku, przyszło czterdzieści osób, grał zespół. Irena tańczyła walca ze swoim synem i płakała, a potem złapała mikrofon i powiedziała: „Kochani, jak mnie poniesie, to pogadam ze świętym Piotrem, żeby wpuścił nas wszystkich razem". Wszyscy się śmiali. Ja też, choć miałam gułę w gardle.
Potem - oświadczyny Henryka. Pan Kazimierz. Tak naprawdę nazywa się Henryk Kazimierz, ale wszyscy mówią na niego Kazimierz, bo tak się przedstawił. Otóż Henryk po turnieju brydżowym, przy trzecim kieliszku nalewki wiśniowej, spojrzał na mnie i powiedział: „Pani Halino, a może byśmy się pobrali, co? Bo ja to sam dłużej nie wytrzymam z tym bigosem". Myślałam, że żartuje. Ale on się nie śmiał. Miał takie poważne, przestraszone oczy. Jak Filip, kiedy rozbił wazon w salonie i czekał na wyrok.
Powiedziałam mu, że muszę się zastanowić. Minęły dwa miesiące i nadal się zastanawiam. Henryk nie pyta. Przychodzi na brydża, przynosi sernik, który piecze sam, i patrzy na mnie tak, jakbym już powiedziała „tak". A ja nie wiem, co powiedzieć. Bo jedno to jest samotność, a drugie to jest pamięć o Zbyszku, i te dwie rzeczy ciągną mnie w przeciwne strony.
No i włamanie. Ktoś wyważył drzwi wejściowe do bloku, pewnie dla roweru, bo rower pana Adama z parteru zniknął. Spółdzielnia zamontowała nowe drzwi z domofonem i kodem. Tydzień uczyłam się kodu. Irena go zapisała flamastrem na wewnętrznej stronie torebki, ale to Irena.
Wszystko to zapisałam na kartce. I zadzwoniłam do Tomka. Nie w niedzielę, tylko w czwartek wieczorem. Czekałam, aż odbierze - cztery sygnały, pięć, sześć - i już miałam się rozłączyć, kiedy usłyszałam jego zdyszany głos.
- Mamo? Coś się stało?
- Nie, synku. Chciałam ci opowiedzieć, co u mnie.
Cisza. Krótka, zaskoczona.
- No to opowiadaj.
I przeczytałam. Z kartki. Punkt po punkcie. Turniej. Urodziny. Oświadczyny. Włamanie. Drzwi. Czułam się trochę głupio, jak uczennica na egzaminie, ale czytałam. A Tomek słuchał. Nie przerywał. Dopiero po chwili, kiedy skończyłam, powiedział to zdanie, które noszę w sobie do dziś:
- Mamo... ty masz ciekawsze życie niż my.
I się zaśmiał. Ale nie złośliwie. Raczej z niedowierzaniem. A potem zapytał o Henryka. Kto to jest, od kiedy, i czy jest porządny. Rozmawialiśmy czterdzieści minut. Pierwszy raz od dwóch lat. Agnieszka w pewnym momencie zabrała mu telefon i powiedziała: „Proszę pani, niech pani nie odmawia temu Kazimierzowi od razu, niech pani go sprawdzi na wycieczkę albo do sanatorium". Olek wołał z tła: „Babcia ma chłopaka?!".
Śmiałam się tak, że musiałam usiąść, bo kolana mi zmiękły.
Ale potem, kiedy się rozłączyłam, cisza wróciła. Usiadłam w kuchni, spojrzałam na zdjęcie Zbyszka. I pomyślałam - Zbyszek by chciał, żebym nie była sama. Albo nie - Zbyszek by chciał, żebym była szczęśliwa. A to nie jest to samo.
Następnego dnia rano Tomek napisał SMS-a: „Mamo, może wpadniemy w weekend? Olek chce zobaczyć babci chłopaka". Pokazałam tę wiadomość Irenie. Irena powiedziała: „No widzisz, Halina. Wystarczyło otworzyć usta".
Może miała rację. A może chodziło o coś innego. Może Tomek nie dzwonił, bo ja sama pozwoliłam mu uwierzyć, że w moim życiu nic się nie dzieje. Przez lata mówiłam „u mnie nic nowego", bo myślałam, że moje sprawy nikogo nie obchodzą. Że turniej brydżowy to nie temat. Że oświadczyny od sąsiada to wstyd. Że matka emerytka nie powinna zawracać głowy dorosłemu synowi.
A tymczasem wystarczyła kartka papieru.
Teraz jest maj. Henryk nadal przynosi sernik i nadal nie pyta. Tomek dzwoni w środy i niedziele - sam, bez przypominania. Olek narysował mi laurkę na Dzień Matki, na której jestem z panem „Kaźmieżem", oboje trzymamy karty do gry. Filip dorysował rakietę, bo Filip dorysowuje rakiety do wszystkiego.
Kartka leży na lodówce. Czasem dopisuję coś nowego. Czasem nie muszę - bo Tomek sam pyta.
Ale na Henryka nadal nie odpowiedziałam. I wie pani, co jest najdziwniejsze? Że nie wiem, czy zwlekam, bo się boję, czy bo mi z tym zwlekaniem dobrze. Bo w tym zawieszeniu Zbyszek jeszcze jest mój. A jak powiem „tak" - to go wypuszczę.
I nie wiem, czy jestem na to gotowa. Nie wiem, czy kiedykolwiek będę.
