Syn podłączył mi czajnik i telewizor do gniazdek z aplikacją - „zobaczysz, ile prądu marnujesz, mamo". W niedzielę spytał zdziwiony: „czemu u ciebie czajnik chodzi co noc o trzeciej?". Bo nie śpię, synku. Od trzech lat.

Nie powiedziałam mu tego wtedy. Uśmiechnęłam się, machnęłam ręką i zrobiłam mu jajecznicę, bo akurat wpadł na obiad. Darek zawsze wpadał „na chwilę", a zostawał dwie godziny, bo lubił siedzieć w mojej kuchni, przy moim stole, na krześle, które pamiętało jeszcze jego ojca.

Jadł, opowiadał o pracy, o Kasi i dzieciach, a ja kiwałam głową i cieszyłam się, że jest. Że ktoś jest.

Bo po trzeciej w nocy w tym mieszkaniu nikogo nie ma. Tylko ja, czajnik i cisza tak gęsta, że słychać, jak tyka zegar w przedpokoju.

Mam na imię Halina i od trzech lat jestem wdową. Chociaż nie - to słowo nigdy nie było moje. Wdowa to ktoś w czarnej chuście, kto płacze na cmentarzu. A ja? Ja po prostu nie śpię. Zbyszek umarł w marcu, dwa tygodnie po swoich sześćdziesiątych piątych urodzinach. Zawał, na budowie, bo nie potrafił usiedzieć na emeryturze i pomagał kumplowi przy remoncie garażu. Zadzwonili do mnie o czternastej. O szesnastej byłam już wdową. Ale tego słowa nigdy nie użyłam.

Przez pierwszy rok wydawało mi się, że daję radę. Chodziłam do pracy - w księgowości w hurtowni materiałów budowlanych, ironia losu - robiłam zakupy, sprzątałam. Ludziom mówiłam, że trzymam się. I trzymałam. Za dnia. Ale noce zaczęły się wydłużać już po miesiącu.

Najpierw budziłam się o piątej, bo o piątej Zbyszek wstawał do pracy i przez trzydzieści osiem lat małżeństwa mój organizm nauczył się, że piąta to pora na kawę i kanapki z szynką. Potem budziłam się o czwartej. Potem o trzeciej. I już nie zasypiałam.

Leżałam w ciemności i słuchałam. Czego? Nie wiem. Może czekałam, że usłyszę jego oddech. Że materac ugnie się po drugiej stronie. Że powie „Halinka, śpij, jeszcze wcześnie". Ale materac był płaski i zimny, a cisza tak absolutna, że zaczynałam słyszeć własne serce.

Więc wstawałam i szłam do kuchni. Włączałam czajnik. Robiłam herbatę, zawsze z cytryną, zawsze w tym samym kubku - tym białym z napisem „Najlepszy Tata", który Darek kupił Zbyszkowi dziesięć lat temu na Dzień Ojca. Siadałam przy stole i piłam powoli, łyk po łyku, patrząc w okno na puste osiedle. Bloki stały ciemne, tylko tu i ówdzie jakieś pojedyncze światło. Czasem myślałam, że tam, za tym oświetlonym oknem, siedzi ktoś taki jak ja. Ktoś, kto też nie śpi.

O szóstej szłam pod prysznic. O siódmej wychodziłam. I nikt nie widział, że ledwo stoję na nogach.

Pół roku temu przeszłam na emeryturę i zrobiło się gorzej. Bo w pracy przynajmniej były faktury, ludzie, Krysia z kadr, która przynosiła ciasto we wtorki. Teraz miałam cały dzień pusty jak to mieszkanie. Trzy pokoje na Ursynowie, meblościanka po teściowej, firanki, które Zbyszek zawiesił ostatniego lata, bo narzekałam, że stare się prują.

Darek dzwonił co dwa, trzy dni. „Mamo, jak się czujesz? Potrzebujesz czegoś?" Zawsze odpowiadałam, że nie, że wszystko dobrze. Że oglądam seriale, chodzę na spacery, odwiedzam Zosię z trzeciego piętra. Połowa z tego była prawdą. Na spacery chodziłam, bo lekarka kazała. Seriale oglądałam, ale nie pamiętałam, o czym były. A Zosia z trzeciego piętra przeprowadziła się do córki do Krakowa jeszcze w listopadzie i na piętrze zostałam jedyna emerytka poniżej siedemdziesiątki.

Te inteligentne gniazdka Darek przywiózł dwa tygodnie temu. Stał w przedpokoju z torbą z Castoramy i tłumaczył mi, że to proste - podłącza się przez Wi-Fi, aplikacja na telefon, i od razu widać, kiedy co się włącza i ile ciągnie prądu. „Mamo, ty masz rachunek za prąd jak mała firma, coś musi gdzieś uciekać." Podłączył czajnik i telewizor, bo reszta go nie interesowała. Poklikał w telefonie, pocałował mnie w policzek i pojechał.

A w niedzielę zadzwonił. I usłyszałam w jego głosie coś, czego nie słyszałam od dawna - niepokój. Prawdziwy, nie grzecznościowy.

- Mamo, ja tu widzę, że twój czajnik włącza się co noc. O trzeciej dwanaście, o trzeciej piętnaście. Codziennie. Coś jest nie tak z termostatem?

Mogłam powiedzieć, że tak. Że termostat. Że się zepsuł. Byłoby prosto, czysto, bez kłopotu. Darek kupiłby mi nowy czajnik i sprawa zamknięta.

Ale milczałam. I to milczenie musiało trwać za długo, bo usłyszałam: „Mamo?"

- Bo nie śpię, synku - powiedziałam cicho. - Od trzech lat nie śpię.

I wtedy on też zamilkł. I ta cisza w słuchawce była inna niż moja nocna cisza. Ta była pełna. Pełna czegoś, co dopiero rosło.

- Jak to od trzech lat? - spytał w końcu, a głos mu się zmienił. Stał się taki, jaki miał, kiedy był mały i przybiegał z podwórka z rozbitym kolanem. - Mamo, czemu nic nie mówiłaś?

A co miałam mówić, Darek? Że twoja matka o trzeciej w nocy pije herbatę z kubka twojego ojca i rozmawia ze ścianami? Że czasem zapominam, po co wstałam, i stoję w kuchni w ciemności, bo nie chce mi się zapalić światła? Że nie boję się nocy - boję się tego momentu, kiedy się budzę i przez sekundę myślę, że Zbyszek zaraz wejdzie, a potem sobie przypominam?

Nie powiedziałam tego wszystkiego. Powiedziałam tylko: - Bo to nic takiego. Ludzie nie śpią.

Ale Darek już nie odpuścił. Przyjechał we wtorek. Bez uprzedzenia, prosto z pracy, w kurtce i z plamą od kawy na koszuli. Usiadł w kuchni na krześle ojca i powiedział: - Opowiedz mi.

I ja - nie wiem dlaczego, może dlatego, że był wtorek, a we wtorki Krysia z kadr przynosiła ciasto i ktoś mnie słuchał - zaczęłam mówić. O trzeciej w nocy. O kubku. O materacu. O tym, że słyszę zegar w przedpokoju i że to jedyny dźwięk w całym mieszkaniu. O tym, że nie wiem, jak ludzie to robią - jak żyją po czymś takim i wyglądają normalnie. I o tym, że nie chcę go martwić, bo on ma Kasię, dzieci, kredyt, pracę, i ja nie chcę być jeszcze jednym problemem na jego liście.

Darek słuchał. Nie przerywał. A kiedy skończyłam, wytarł oczy wierzchem dłoni - szybko, jakby się wstydził - i powiedział: - Mamo, ty nie jesteś problem na liście. Ty jesteś lista.

Nie wiem, co z tego wyniknie. Darek chce, żebym poszła do lekarza. Mówi o jakiejś terapii, o lekach na sen. Mówi, że Kasia zna kogoś, kto pomaga wdowom. „Grupę wsparcia" - tak to nazwał. Ja na te słowa skrzywiam się wewnętrznie, bo wyobrażam sobie kółko krzeseł i plastikowe kubki z kawą jak w amerykańskim filmie.

Ale obiecałam, że się zastanowię. I tej nocy, kiedy obudziłam się o 3:07, jak zwykle, poszłam do kuchni, włączyłam czajnik i zrobiłam herbatę. W tym samym kubku. Usiadłam przy oknie.

Ale tym razem wzięłam telefon i napisałam do Darka jedną wiadomość: „Nie śpię. Ale dobrze, że wiesz."

Odpowiedział natychmiast. O trzeciej dwadzieścia w nocy. „Ja też nie śpię, mamo. Teraz już ja też nie śpię."

Nie wiem, czy pójdę na tę grupę. Nie wiem, czy leki mi pomogą. Nie wiem nawet, czy chcę przestać wstawać o trzeciej - bo to jedyna pora, kiedy ten kubek z napisem „Najlepszy Tata" ma jeszcze sens. Ale wiem, że po raz pierwszy od trzech lat ktoś wie. I nie wiem, czy to ulga, czy kolejny ciężar - bo teraz Darek nie śpi razem ze mną.