Kuzynka nagle zatroszczona: „zapisz się na listę do domu seniora, kolejki po trzy lata, ja wszystko załatwię!". Załatwiała gorliwie, aż wypadła jej ulotka: przy placówce program poleceń, premia za „pozyskanego mieszkańca". Wykreśliłam się z listy jednym telefonem. Kuzynce wystawiłam rachunek za kawę i dwie godziny życia. Skoro już jesteśmy w biznesie.

Ta ulotka wypadła z jej torebki w środę, dwudziestego marca, dokładnie między talerzyk z sernikiem a filiżankę kawy, którą własnoręcznie zaparzyłam. Kolorowa, błyszcząca, złożona na trzy. „Program Rekomendacji - Twoja troska się opłaca!" - głosił napis na okładce.

Poniżej tabelka: za każdego poleconego mieszkańca - jednorazowa premia w wysokości dwóch tysięcy złotych plus rabat na własny pobyt. Halina nawet nie zauważyła, że jej wypadła. Dalej mówiła o kolejkach, o tym, że trzeba działać zawczasu, że ona to z troski, bo ja przecież sama, a nogi nie te co kiedyś.

Nie podniosłam ulotki od razu. Pozwoliłam jej mówić. Słuchałam, jak moja kuzynka - córka cioci Marysi, z którą chodziłyśmy na grzyby pod Nowy Dwór, z którą dzieliłam łóżko na wakacjach u babci - opowiada mi o zaletach placówki z takim blaskiem w oczach, jakby sprzedawała wczasy na Cyprze.

Mam na imię Bożena, mam sześćdziesiąt cztery lata i od trzech lat mieszkam sama w dwupokojowym mieszkaniu na Gocławiu. Mąż, Ryszard, odszedł - nie od żony, od życia. Rak trzustki, osiem miesięcy od diagnozy do pogrzebu. Córka Magda jest w Gdańsku z rodziną, syn Tomek w Irlandii. Dzwonią, przelewają pieniądze, martwią się. Ale nie ma ich tu na co dzień - i to jest fakt, nie żal.

Halina pojawiła się w moim życiu znowu jakieś pół roku temu. Wcześniej widywałyśmy się na pogrzebach i imieninach u cioci Krysi. Ot, pocałunek w policzek, „wyglądasz świetnie", „musimy się umówić" - i cisza na kolejne miesiące. Aż nagle, gdzieś w październiku, zaczęła dzwonić. Raz w tygodniu, potem dwa razy. Pytała, jak się czuję, czy daję radę z zakupami, czy nie jest mi smutno wieczorami.

Byłam wzruszona. Naprawdę. Powiedziałam Magdzie przez telefon: „Wiesz, Halinka się odezwała, taka serdeczna się zrobiła". Magda ucieszyła się. „To dobrze, mamo, przynajmniej ktoś na miejscu przy tobie jest".

Halina zaczęła wpadać na kawy. Przynosiła ciasto z cukierni na Grochowskiej, czasem kupowała mi krem do rąk albo herbatę owocową. Rozmawiałyśmy o dawnych czasach, o babci Zosi, o tym, jak kiedyś ciotka Marysia uczyła nas robić pierogi ruskie i zawsze twierdziła, że moje lepiej się lepiły niż Halinki. Śmiałyśmy się. Czułam, że znów mam kogoś bliskiego. Że ta samotność, która od śmierci Ryszarda osiadła mi w mieszkaniu jak kurz, wreszcie trochę ustępuje.

A potem, w lutym, Halina pierwszy raz wspomniała o domu seniora.

Nie tak wprost. Zaczęła od opowieści o jakiejś znajomej, Teresie, która się zapisała i jest zachwycona. Że tam opieka całodobowa, że zajęcia, wycieczki, że człowiek nie jest sam. „Wiesz, Bożenka, to nie jest takie straszne, jak ludzie myślą. To nie PRL, to teraz takie nowoczesne miejsca, jak sanatorium prawie".

Wzruszyłam ramionami. „Halina, ja mam sześćdziesiąt cztery lata, a nie osiemdziesiąt cztery. Chodzę na basen, sama robię zakupy, w zeszłym tygodniu pomalowałam przedpokój".

Ale ona nie odpuściła. Przy kolejnej wizycie przyniosła folder. Przy następnej - cennik. Tłumaczyła, że kolejki są trzyletnie, że jak się nie zapiszę teraz, to potem będzie za późno. „Ja ci to wszystko załatwię, ty się nie musisz martwić. Mam kontakt do dyrektorki, bardzo miła kobieta, z takim ciepłym podejściem".

Powoli zaczęłam odczuwać dziwny niepokój. Nie dlatego, że bałam się domu seniora - dlatego, że Halina nalegała z intensywnością, która nie pasowała do zwykłej troski. Znam ją od dziecka. Halina nigdy nie była osobą, która się poświęca. Halina zawsze miała interes - drobny, nieszkodliwy, ale zawsze jakiś. W podstawówce wymieniała cukierki na naklejki, w liceum pożyczała notatki za przysługi. To nie była złośliwość, to był jej sposób na życie.

„Halina, skąd ta nagła troska?" - zapytałam ją wreszcie, przy tej marcowej kawie.

„Jak to skąd? Bożenka, jesteśmy rodziną. Ja się po prostu martwię".

Wtedy sięgnęła do torebki po chusteczkę. I wtedy ta ulotka zsunęła się na stół. Kolorowa, błyszcząca, złożona na trzy.

Nie podniosłam jej od razu. Pozwoliłam Halinie dokończyć zdanie o tym, jak to Teresa jest szczęśliwa w tej placówce, jakie tam obiady. Dopiero kiedy wstała do łazienki, wzięłam ulotkę do ręki.

„Program Rekomendacji". Premia za pozyskanego mieszkańca. Dwa tysiące złotych. I drobnym druczkiem na dole: „Premię wypłacamy po podpisaniu umowy przez poleconą osobę".

Ręce mi nie drżały. Nie popłakałam się. Poczułam coś gorszego - spokojne, zimne rozczarowanie, które osiadło na dnie żołądka jak kamień. Więc o to chodziło. Pół roku telefonów, ciasta z cukierni, kremów do rąk i wspomnień o babci Zosi - to wszystko miało swoją cenę. Dwa tysiące złotych. Tyle byłam warta.

Halina wróciła z łazienki. Ulotka leżała na środku stołu. Zobaczyła ją natychmiast. Zamarła na ułamek sekundy - ale tylko na ułamek. Dobra jest, to jej przyznaję.

„O, to mi chyba wypadło" - powiedziała lekkim tonem, jakby to był paragon ze sklepu.

„Dwa tysiące złotych, Halina" - powiedziałam spokojnie. „Tyle dostajesz za mnie?"

Zrobiła się czerwona. Nie ze wstydu - z irytacji, że została przyłapana. „Bożena, ty to źle interpretujesz. Ja naprawdę chcę ci pomóc, a że przy okazji jest jakiś program..."

„Przy okazji" - powtórzyłam.

„No co w tym złego? Ja i tak bym ci to poleciła! A że mi za to coś dadzą, to dlaczego miałabym odmówić? Pieniędzmi to ja też nie śmierdzę, wiesz. Emerytura Wiesława ledwo starcza na leki".

I wiesz co - przez moment prawie ją zrozumiałam. Prawie. Bo Wiesław rzeczywiście choruje, bo emerytury rzeczywiście są śmieszne, bo dwa tysiące złotych to dla wielu ludzi realne pieniądze. Ale potem pomyślałam o tych telefonach w październiku. O ciepłym głosie, o „Bożenka, jak się czujesz?". O tym, jak poczułam, że ktoś o mnie dba.

To nie była troska. To była inwestycja.

„Idź już, Halina" - powiedziałam. Nie krzyknęłam, nie trzasnęłam drzwiami. Wstałam, zebrałam filiżanki i zaniosłam je do zlewu. Odwróciłam się plecami.

Halina szła do drzwi wolno, jakby czekała, że ją zatrzymam. Nie zatrzymałam.

Następnego dnia rano zadzwoniłam do placówki i wykreśliłam się z listy oczekujących. Pani w sekretariacie nawet nie pytała dlaczego - widocznie nie byłam pierwsza. Potem napisałam do Haliny jedną wiadomość: „Za kawę - 12 zł, za sernik - 8 zł, za dwie godziny mojego czasu - bezcenne, ale umówmy się na 50 zł za godzinę. Razem 120 zł. Mogę wysłać numer konta. Skoro już jesteśmy w biznesie".

Nie odpisała. Do dzisiaj.

Magda, kiedy jej opowiedziałam, była wściekła. „Mamo, ja ją załatwię, zadzwonię do niej i powiem, co o niej myślę!". Poprosiłam, żeby tego nie robiła. To nie jest sprawa Magdy. To jest sprawa między mną a Haliną. A właściwie - między mną a moją samotnością, która sprawiła, że tak łatwo dałam się kupić za krem do rąk i wspomnienie babci Zosi.

Minął miesiąc. Chodzę na basen, robię zakupy, niedawno posadzałam bratki na balkonie. Czasem wieczorem jest cicho i pusto, i myślę o Ryszardzie, i myślę o Halinie. I nie wiem, co boli bardziej - to, że mnie potraktowała jak towar, czy to, że przez te pół roku naprawdę dobrze mi się z nią rozmawiało.

Bo wie pani - te wspomnienia o babci Zosi, ten śmiech nad pierogami, ta herbata razem po południu - to wszystko było prawdziwe. Nawet jeśli Halina robiła to dla pieniędzy, ja robiłam to szczerze. I teraz nie wiem, czy powinnam do niej zadzwonić i powiedzieć: „Słuchaj, zapomnijmy o tej ulotce, ale powiedz mi wprost - przychodzisz do mnie, bo chcesz, czy bo musisz?". Czy lepiej zostawić to tak, jak jest.

Bratki na balkonie kwitną. Jest kwiecień, robi się ciepło. Wystarczająco ciepło, żeby nie potrzebować nikogo do ogrzania pustego mieszkania. Przynajmniej tak sobie powtarzam.