Przez pięć lat „nie było nikogo innego", żeby odbierać Zuzię z przedszkola - synowa pracuje do siedemnastej. We wrześniu zapisałam się do chóru, próby we wtorki i czwartki o szesnastej. Po tygodniu synowa znalazła nianię.
Nianię. Jakąś studentkę z ogłoszenia na OLX-ie. Tyle lat nie mogła znaleźć nikogo, a tu proszę - wystarczył jeden tydzień i problem rozwiązany. Siedziałam w kuchni z tą informacją jak z gorącym kubkiem, który parzy palce, ale nie można go postawić, bo nie ma gdzie.
Syn zadzwonił we wtorek wieczorem, już po mojej pierwszej próbie chóru. Głos miał taki swój zwykły - ciepły, ale trochę zmęczony.
- Mamo, Patrycja znalazła kogoś do Zuzi na te dni, kiedy masz zajęcia. Żebyś się nie musiała martwić.
- Nie martwiłam się - powiedziałam. - Myślałam, że po prostu ustalimy inaczej.
- No to ustaliliśmy inaczej. Wszystko gra, nie?
Wszystko grało. Technicznie. Ale coś mi w środku zawyło fałszywą nutą i ten dźwięk nie chciał zamilknąć przez całą noc.
Mam na imię Lucyna, sześćdziesiąt dwa lata, od trzech na emeryturze. Mieszkam na Bielanach, w bloku, w tym samym mieszkaniu, w którym wychowałam Tomka. Mąż - Ryszard - odszedł osiem lat temu, nie w sensie dramatycznym, po prostu się wyprowadził do kobiety z pracy.
Rozwód był cichy, jak wszystko w naszym małżeństwie. Tomek miał wtedy dwadzieścia pięć lat, Patrycję już znał. Kiedy się pobrali, byłam szczęśliwa. Kiedy urodziła się Zuzia, myślałam, że to jest ten moment, w którym życie mi wynagradza za tamte chude lata z Ryszardem.
I tak się zaczęło. Zuzia miała trzy latka, Patrycja wróciła do pracy w biurze nieruchomości, a ja zostałam tą, która odbiera. Codziennie o wpół do szesnastej szłam na przystanek, jechałam cztery przystanki do przedszkola na Żoliborzu, czekałam pod bramą. Zuzia wypadała jak mały huragan - „Babciu! Babciu!" - i cały mój świat się prostował.
To nie była ofiara. Chcę, żeby to było jasne. Kochałam te popołudnia. Park Kaskada, huśtawka, lody u Turka na rogu, potem do nich do mieszkania, pierogi na obiad albo placuszki. Zuzia opowiadała o Filipie, który je klej, i o pani Marzenie, która ma „cudowne buty ze złotem". Byłam potrzebna. Po Ryszardzie, po pustym mieszkaniu, po emeryturze, która zaczęła się od ciszy w uszach - byłam komuś potrzebna.
Ale piąty rok to już piąty rok. Koleżanka z byłej pracy, Bożena, namówiła mnie na chór parafialny. „Lucynka, masz taki alt, szkoda marnować. Przychodź we wtorki i czwartki, o szesnastej, pan Zdzisław prowadzi, super facet". Odmówiłam trzy razy. Za czwartym pomyślałam: a dlaczego nie?
Powiedziałam o tym Tomkowi z wyprzedzeniem. Dwa tygodnie wcześniej. Że od września chciałabym chodzić na próby, więc we wtorki i czwartki nie dam rady odbierać Zuzi. Że mogę w pozostałe dni, że mogę w weekendy, że to tylko dwa popołudnia.
Tomek powiedział: „Jasne, mamo, bez problemu".
Patrycja nie powiedziała nic. Nic wtedy, nic przez dwa tygodnie. A po mojej pierwszej próbie - niania z OLX-u.
Nie powiem, że to mnie zabolało. To by było za mało. To mnie przeszyło. Bo jeśli przez tydzień można znaleźć nianię, to znaczy, że przez pięć lat można było ją znaleźć, prawda? Tylko po co, skoro była babcia - za darmo, na każde zawołanie, bez umowy, bez urlopu.
Zadzwoniłam do Bożeny. Powiedziałam jej wszystko. Bożena jest dobra w słuchaniu, ale jeszcze lepsza w mówieniu prawdy prosto w oczy.
- Lucyna, a powiedziałaś im, że cię to boli?
- Niby co mam powiedzieć? Że jestem zazdrosna o dwudziestoletnia studentkę?
- Nie jesteś zazdrosna. Jesteś wkurzona, bo poczułaś się jak darmowa pomoc domowa, a nie jak babcia.
Cisza. Bo Bożena trafiła. Dokładnie o to chodziło.
Następnego dnia Patrycja przysłała mi zdjęcie Zuzi na WhatsAppie. Podpis: „Zuzia z nową panią Olą, super się dogadują 😊". Zuzia się uśmiechała, ta Ola też, w tle był park, który ja znałam lepiej niż własną kuchnię. Każda ławka, każdy krzak, każda wyrwa w chodniku przy wejściu.
Odpowiedziałam serduszkiem. Co miałam odpowiedzieć?
W środę Tomek wpadł po pracy. Usiadł w kuchni, pił herbatę, jadł sernik, który mu upiekłam. Rozmawialiśmy o bzdurach - o remoncie klatki schodowej, o ciociach, o meczu. Czekałam, aż sam poruszy temat. Nie poruszył.
Więc poruszyłam ja.
- Tomek, czy Patrycja jest na mnie zła za ten chór?
Patrzył na mnie tak, jakbym go zapytała, czy ziemia jest płaska.
- Mamo, co ty? Skąd? Cieszymy się, że masz zajęcie.
- To czemu przez pięć lat nie było nikogo innego, a teraz nagle jest?
Odstawił kubek. Nie złość - raczej zakłopotanie. Ten wyraz twarzy, który miał jako dziecko, kiedy nie odrobił zadania i próbował to jakoś wytłumaczyć.
- Mamo, Patrycja po prostu... no, chciała mieć plan B. Na wszelki wypadek. To chyba normalne?
- Plan B. - Pokiwałam głową. - A ja byłam planem A. Przez pięć lat.
- Byłaś babcią. Jesteś babcią.
- Tak, jestem babcią. Ale może Patrycja mogła zapytać, czy chcę być babcią każdego dnia od poniedziałku do piątku, zanim zdecydowała, że tak będzie?
Tomek milczał. Patrzył w swój sernik. Widziałam, jak się w nim ściera syn, który kocha matkę, z mężem, który nie chce wracać do domu z kłótnią.
- Porozmawiam z nią - powiedział w końcu.
- Nie chcę, żebyś rozmawiał. Chcę, żebyś zrozumiał.
Nie wiem, czy zrozumiał. Wyszedł z resztką sernika w tupperware, pocałował mnie w czubek głowy jak zawsze. Na klatce schodowej jeszcze się odwrócił.
- Mamo, Zuzia za tobą tęskni we wtorki.
Zamknęłam drzwi i stałam z ręką na klamce, bo nie mogłam się ruszyć. Zuzia za mną tęskni we wtorki. A ja za nią. Każdego dnia.
W czwartek poszłam na próbę chóru. Śpiewaliśmy „Gaude Mater Polonia" i jeszcze jedną pieśń Mioduszewskiego, piękną, cichą. Pan Zdzisław powiedział, że mam dobry alt, czysty i pewny. Bożena ścisnęła mi rękę. Wracałam do domu autobusem i myślałam o Zuzi, o parku, o pani Oli z OLX-u.
W piątek odebrałam Zuzię jak zwykle. Wypadła z przedszkola, złapała mnie za szyję, powiedziała: „Babciu, Filip znowu jadł klej, ale pani Marzena mówi, że to nieszkodliwy". Szłyśmy do parku. Kupiłam jej lody u Turka.
Patrycja tego wieczoru napisała mi SMS-a. Krótkiego: „Dziękuję za dziś. Zuzia była bardzo szczęśliwa".
Nie odpisałam. Siedziałam na balkonie z herbatą, patrzyłam na kasztanowce na podwórku, które właśnie zaczynały żółknąć, i zastanawiałam się nad jednym: czy mam prawo być wściekła na kogoś za to, że w końcu dał mi to, o co poprosiłam - wolność - tylko trochę więcej, niż chciałam?
Nie znam odpowiedzi. We wtorek mam próbę chóru. I po raz pierwszy od pięciu lat nikt na mnie nie czeka o wpół do szesnastej.
