Zapisałam się na basen dla seniorek - całe życie nie umiałam pływać, mąż mawiał, że nie ma potrzeby. W czwartek przepłynęłam pierwszą długość basenu. Klaskały mi trzy obce panie. Instruktorka mówi, że od września skaczemy ze słupka.
Piszę to i sama nie wierzę. Sześćdziesiąt dwa lata. Trzydzieści osiem lat małżeństwa. I dopiero teraz poczułam, jak smakuje woda, kiedy się w niej nie tonie ze strachu, tylko płynie do przodu.
Ale żeby zrozumieć, dlaczego trzy klaszczące mi obce kobiety sprawiły, że popłakałam się w szatni jak dziecko, muszę cofnąć się dalej. Do Zbyszka. Do naszego domu na Gocławiu. Do życia, które wyglądało tak normalnie, że nikt nigdy nie zapytał, czy jestem w nim szczęśliwa.
Poznałam go na zabawie sylwestrowej w osiemdziesiątym szóstym. Miałam dwadzieścia cztery lata, pracowałam w księgowości przy Grochowskiej, mieszkałam z mamą na Pradze. Zbyszek był elektrykiem, sześć lat starszy, pewny siebie i - jak mówiła mama - „z konkretem". Miał mieszkanie. Miał plany. Miał zdanie na każdy temat.
I właśnie to zdanie na każdy temat okazało się kluczem do wszystkiego, co nastąpiło potem.
- Bożena, po co ci prawo jazdy? Ja cię wszędzie zawiozę.
- Bożena, angielski w twoim wieku? Kogo ty chcesz tym zaimponować?
- Bożena, basen? Ty się boisz wody od dziecka, nie rób z siebie pośmiewiska.
Zbyszek nigdy nie krzyczał. Nigdy nie podniósł ręki. Mówił spokojnie, z takim lekkim uśmiechem, jakby tłumaczył coś oczywistego małemu dziecku. I ja - nie wiem kiedy, nie wiem jak - zaczęłam mu wierzyć. Że nie potrzebuję prawa jazdy. Że angielski to fanaberia. Że woda to nie dla mnie.
Przez trzydzieści osiem lat Zbyszek decydował, gdzie jedziemy na wakacje (Ustka, zawsze Ustka), co jemy na Wigilię (dwanaście potraw, ani jednej mniej, nawet kiedy dzieci wyjechały), co oglądam wieczorem (wiadomości, potem sport, potem on zasypiał na kanapie, a ja zmywałam). Nasze życie wyglądało jak tysiące innych - blok, praca, emerytura, działka ROD w Wawrze, niedzielny rosół.
Córka Magda wyjechała do Wrocławia po studiach. Syn Tomek mieszka z rodziną na Białołęce, ale widzimy się rzadko - synowa nie przepada za Zbyszkiem, i szczerze mówiąc, nie mam jej tego za złe. Przy ostatniej Wigilii Zbyszek powiedział do niej: „Kasiu, te pierogi to chyba z mrożonych, co?" - i Kasia nie odezwała się do niego do końca wieczoru. Tomek potem dzwonił przepraszać. Za ojca. Ma czterdzieści lat i przeprasza za ojca.
W styczniu tego roku Zbyszek trafił do szpitala. Kamienie nerkowe, operacja, dwa tygodnie na zwolnieniu. Nic groźnego, ale musiał leżeć. I wtedy stało się coś dziwnego.
Zostałam sama w domu. Na dwa tygodnie. Pierwszy raz od trzydziestu ośmiu lat.
Pierwszego dnia siedziałam w kuchni i nie wiedziałam, co zrobić. Dosłownie - nie wiedziałam, co chcę zjeść na kolację, bo zawsze jadłam to, co zostawało po Zbyszku. Drugiego dnia włączyłam radio na stację z muzyką, której on nie cierpiał. Trzeciego - poszłam na spacer bez powodu, bez celu, po prostu szłam przez Skaryszewski i patrzyłam na kaczki.
Czwartego dnia zobaczyłam ogłoszenie na tablicy w przychodni. „Aqua senior - nauka pływania dla pań 55+. Basen Praga, wtorki i czwartki, 10:00".
Stałam przed tą kartką chyba pięć minut. Słyszałam Zbyszka w głowie: „Bożena, ty się boisz wody od dziecka". Ale Zbyszka nie było obok. Był na trzecim piętrze szpitala przy Szaserów, a ja byłam tutaj, z telefonem w ręce. Zapisałam numer.
Zadzwoniłam dopiero po tygodniu. Zbyszek już wrócił do domu, znowu siedział przed telewizorem, znowu narzekał na jedzenie, znowu mówił mi, żebym nie zostawiała butów „na środku przedpokoju", chociaż stały pod ścianą. Ale coś się we mnie zmieniło. To ogłoszenie wisiało mi przed oczami jak światło w tunelu.
Pierwsza lekcja - piąty marca. Instruktorka Ania, trzydzieści parę lat, spokojny głos, cierpliwość anielska. W grupie sześć kobiet. Najstarsza - pani Halina, siedemdziesiąt jeden lat. Żadna nie umiała pływać. Każda miała swoją historię, dlaczego.
Pani Jadwiga, sześćdziesiąt osiem lat, powiedziała cicho przy krawędzi basenu: „Mój ojciec mówił, że kobiety w wodzie to jak kury na drzewie". I zaśmiała się, ale oczy miała mokre nie od chloru.
Zbyszkowi powiedziałam, że chodzę na gimnastykę. Nie wiem, dlaczego skłamałam. A właściwie wiem. Bałam się tego uśmieszku. Tego „Bożena, no co ty". Bałam się, że mi zabroni, a ja nie będę umiała się sprzeciwić. Łatwiej było kłamać.
Magda wiedziała. Powiedziałam jej przez telefon, a ona milczała chwilę i powiedziała: „Mamo, jestem z ciebie dumna". Takim dziwnym, ściśniętym głosem. Jakby na te słowa czekała latami.
Przez dwa miesiące uczyłam się leżeć na wodzie. Trzymać się deski. Oddychać. Wydmuchiwać powietrze pod wodą. Proste rzeczy, ale dla mnie - jak wspinaczka na Giewont. Za każdym razem, kiedy wchodziłam do tego basenu, serce waliło mi tak, że instruktorka musiała mi przypominać: „Pani Bożenko, oddech. Woda pani trzyma".
A w czwartek - przepłynęłam. Dwadzieścia pięć metrów. Kraul, taki krzywy, pewnie żaden trener olimpijski by się nie popisywał. Ale płynęłam. Sama. Bez deski, bez rąk Ani pod brzuchem, bez niczego. Tylko ja i woda.
Trzy panie z sąsiedniego toru - zupełnie obce - zaczęły klaskać. Pani Halina przy ściance płakała. A ja dopłynęłam, chwyciłam krawędź i pomyślałam: trzydzieści osiem lat. Trzydzieści osiem lat ktoś mi mówił, czego nie potrzebuję.
W szatni Ania powiedziała, że od września spróbujemy skoków ze słupka. Roześmiałam się, bo to brzmiało absurdalnie. Ja - skok ze słupka? Ale pani Jadwiga pokiwała głową i powiedziała: „Jak przepłynęłaś, to skoczysz".
Wróciłam do domu z mokrymi włosami. Zbyszek spojrzał znad gazety.
- Co, deszcz był?
- Nie. Byłam na basenie.
Nie wiem, skąd mi się to wzięło. Nie planowałam. Po prostu powiedziałam.
Zbyszek odłożył gazetę. Patrzył na mnie tym swoim wzrokiem. Czekałam na uśmieszek. Na „Bożena, no co ty". Na spokojne tłumaczenie, że robię z siebie pośmiewisko.
- Na basenie - powtórzył. - Ty?
- Ja. Przepłynęłam dwadzieścia pięć metrów.
Cisza. Długa. Zbyszek wstał, poszedł do kuchni, nastawił czajnik. Wrócił z dwoma kubkami herbaty. Postawił jeden przede mną. Usiadł. Nic nie powiedział.
I to milczenie - nie wiem, co w nim było. Może szok. Może złość, że zrobiłam coś bez pytania. A może - i tu sama siebie łapię na naiwności - może cień czegoś w rodzaju szacunku. Nie wiem. Po trzydziestu ośmiu latach nie umiem odczytać milczenia własnego męża.
Jest maj. Chodzę na basen we wtorki i czwartki. Zbyszek nie skomentował więcej ani razu. Nie pyta, jak mi poszło. Nie mówi, żebym nie chodziła. Milczy. A ja nie wiem, czy to milczenie jest przyzwoleniem, rezygnacją, czy po prostu przygotowaniem do następnego zdania, które jeszcze nie padło.
Magda mówi: „Mamo, to twoje życie". Tomek mówi: „Cieszę się, mamo". A ja stoję w domu na Gocławiu, w przedpokoju, z torbą z mokrym ręcznikiem, i myślę o słupku.
Wrzesień. Skok ze słupka. Pani Jadwiga mówi, że jak przepłynęłam, to skoczę. Ale ja nie wiem, czy chodzi jeszcze o basen.
