Na weekend u syna dostałam dmuchany materac w gabinecie. Kanapa w salonie „jest Brunona" - labradora, który „źle znosi zmiany". Rano materac był płaski. Ja też. Na drugą noc wynajęłam pokój w pensjonacie dwie ulice dalej, ze śniadaniem. Syn zdziwiony: „mamo, czemu nie u nas?". Bo u was komplet. Bruno potwierdzi.
Materac był taki, jakie się kupuje na kemping za czterdzieści złotych - srebrny, cienki, z plastikowym zaworem, który gwiżdże w nocy jak czajnik. Gabinet Bartka to tak naprawdę pokój dwa na trzy metry, z biurkiem, krzesłem obrotowym i regałem zastawionym książkami o programowaniu.
Pompowałam ten materac ręczną pompką dwadzieścia minut, bo elektrycznej „nie mogli znaleźć". Synowa Marta stała w drzwiach, trzymając stos pościeli, i powiedziała: „Przepraszam, wiem, że to nie ideał, ale Bruno naprawdę źle reaguje na obce osoby na kanapie. Ostatnio warczał na teściową Adama". Na teściową Adama. Nie na matkę Bartka.
Położyłam się o dwudziestej trzeciej. Materac pachniał chemią i z każdą godziną robił się coraz cieńszy. O trzeciej w nocy leżałam już praktycznie na podłodze, na deskach pod wykładziną, z kołdrą zwiniętą pod głową. Słyszałam, jak Bruno chrapie w salonie na swojej kanapie - na tej wielkiej, rozkładanej, z miękkimi poduszkami, którą Bartek kupił dwa lata temu „specjalnie z myślą o gościach". O gościach czworonożnych, jak się okazało.
Nie mogłam zasnąć i zaczęłam liczyć. Nie barany. Liczyłam, ile razy w ciągu ostatnich trzech lat byłam u syna. Pięć. Pięć wizyt, z czego dwie jednodniowe, bo „nie mamy gdzie cię położyć, mamo, rozumiesz, remont, potem Bruno, potem goście z pracy Marty". Za każdym razem jakiś powód. Za każdym razem logiczny. Za każdym razem grzeczny.
Mam na imię Grażyna, mam sześćdziesiąt dwa lata i od trzech lat jestem na emeryturze po czterdziestu latach w księgowości. Mieszkam w Poznaniu, w bloku na Ratajach, w tym samym mieszkaniu, w którym wychowałam Bartka. Sama, bo Rysiek umarł osiem lat temu na zawał, nagle, w sobotę rano, przy goleniu. Bartek przeprowadził się do Wrocławia zaraz po studiach, poznał Martę, wzięli ślub cztery lata temu. Na weselu tańczyłam z Brunonem - w sensie, że Bruno był na weselu i siedział pod stołem, bo Marta stwierdziła, że „on jest częścią rodziny i nie zostanie sam w domu".
Nie mam nic przeciwko psom. Sama miałam kiedyś kundelka, Fiszka, który spał na wycieraczce i jadł resztki po obiedzie. Ale Fisz nie miał swojej kanapy, swojego psychologa behawioralnego i swojej diety z indykiem i batatami. Fisz był psem. Bruno jest - jak to Marta mówi - „członkiem rodziny z konkretnymi potrzebami emocjonalnymi".
Tamtego ranka, po nocy na podłodze, wstałam o szóstej. Bolały mnie plecy, biodro i coś w okolicy dumy. Weszłam do kuchni po wodę. Bruno leżał rozwalony na kanapie, na plecach, z łapami do góry, i nawet nie drgnął. Na blacie kuchennym stała jego miska - ceramiczna, ręcznie malowana, z imieniem. Obok stał mój kubek z wczoraj, jednorazowy, papierowy, który Marta dała mi „bo nasze kubki są w zmywarce".
Papierowy kubek. Ceramiczna miska z imieniem. Stałam nad nimi i wiedziałam, że to głupie, że to detal, że normalna matka by to zignorowała. Ale ja już nie chciałam być normalna matka, która ignoruje.
Zadzwoniłam do pensjonatu „Pod Lipą" - dwie ulice dalej, znalazłam w internecie w pięć minut. Pokój jednoosobowy, osiemdziesiąt złotych za noc, ze śniadaniem. Pani przy telefonie powiedziała: „O, to pani będzie jak w hotelu, mamy nawet bathrobe". Spakowałam torbę, zanim Bartek i Marta wstali.
Zostawiłam kartkę: „Poszłam na spacer, wrócę na obiad". Nie napisałam, że wracam z pensjonatu. Na spacerze kupiłam sobie kawę w prawdziwej filiżance, w kawiarni na rogu, i zjadłam drożdżówkę z kruszonką. Siedziałam przy oknie i patrzyłam, jak ludzie wyprowadzają psy - normalnych psów, na smyczach, bez behawiorystów - i czułam się lżej niż od miesięcy.
Przy obiedzie Marta zrobiła risotto z grzybami. Było dobre, naprawdę. Bruno siedział pod stołem i dostawał kawałki parmezanu z ręki Bartka. Rozmawialiśmy o niczym - o pogodzie, o nowym centrum handlowym, o tym, że sąsiadka Marty urodziła bliźnięta. Nic o materacu. Nic o nocy. Dopiero wieczorem, kiedy zaczęłam zakładać kurtkę, Bartek zmarszczył brwi.
- Mamo, gdzie idziesz?
- Do pensjonatu. Wynajęłam pokój.
- Jaki pensjonat? Czemu?
- Bo u was komplet, synku - powiedziałam i sama się zdziwiłam, jak spokojnie to zabrzmiało.
Bartek stał w przedpokoju z takim wyrazem twarzy, jaki miał w trzeciej klasie, kiedy nie umiał rozwiązać zadania z matematyki i nie rozumiał, czemu nie umie. Marta wyszła z kuchni, wycierając ręce w ściereczkę.
- Pani Grażyno, jeśli chodzi o materac, to możemy kupić lepszy…
- Nie chodzi o materac - przerwałam jej.
A potem nie powiedziałam nic więcej. Bo co miałam powiedzieć? Że wasze serca mają pojemność kanapy, a kanapa jest Brunona? Że mój syn woli, żeby matka spała na podłodze, niż żeby pies spał na legowisku? Że od trzech lat próbuję się zmieścić w tym waszym życiu i za każdym razem jest za ciasno, ale nie z powodu metrażu?
Nie powiedziałam tego. Założyłam buty, wzięłam torbę i wyszłam. W pensjonacie czekał na mnie czysty pokój z twardym łóżkiem, białą pościelą i oknem wychodzącym na kasztanowiec w pełni kwitnienia. Pani właścicielka przyniosła mi herbatę z cytryną, w porcelanowej filiżance, bez pytania.
Rano, przy śniadaniu - jajecznica, dwa tosty, dżem malinowy - zadzwonił Bartek.
- Mamo, przepraszam. Nie wiem za co dokładnie, ale przepraszam. Wróć do nas na śniadanie.
- Już jem - odpowiedziałam. - Jajecznicę. Na talerzu, nie na papierowym.
Cisza. Słyszałam, jak w tle Marta mówi coś do Brunona podniesionym głosem. Bruno zaskomlał. Przynajmniej jemu było niezręcznie.
Wróciłam do Poznania tego samego dnia, popołudniowym pociągiem. Bartek odwiózł mnie na dworzec, w aucie milczeliśmy. Dopiero na peronie, kiedy pociąg już wjeżdżał, powiedział cicho:
- Mamo, następnym razem kupimy normalny materac. Albo… albo przełożymy Brunona na legowisko.
Uśmiechnęłam się. Nie powiedziałam, że nie chodzi o legowisko. Że następnym razem chcę po prostu poczuć, że moje przyjście to radość, a nie logistyczny problem do rozwiązania. Że chcę wejść i zobaczyć, że ktoś wstawił czajnik, zanim zapytam. Że chcę normalną filiżankę i kawałek swojego miejsca - niekoniecznie kanapę, wystarczy kawałek serca, na którym nikt inny nie leży z łapami do góry.
Ale to są rzeczy, których się nie mówi. Które syn albo zrozumie sam, albo nie zrozumie nigdy.
W pociągu do Poznania zjadłam kanapkę z automatu i piłam wodę z plastikowej butelki. Za oknem mijały pola, zielone, majowe, pełne rzepaku. Pomyślałam o Brunonie na kanapie. Pomyślałam o sobie na materacu. I o tym, że może następnym razem zarezerwuję pensjonat od razu - jeszcze przed wyjazdem. Ze śniadaniem. Z prawdziwą filiżanką. I bez czekania, aż ktoś mnie o to zapyta.