Kurierzy pukają do mnie co tydzień - syn zamawia „za pobraniem" na mój adres, „bo ty zawsze jesteś w domu". Płacę, zapisuję w zeszycie, „rozliczymy się". W zeszycie jest już czterysta sześćdziesiąt złotych. Syn zajrzał w sobotę i się roześmiał: „mamo, ty

Kurierzy pukają do mnie co tydzień - syn zamawia „za pobraniem" na mój adres, „bo ty zawsze jesteś w domu". Płacę, zapisuję w zeszycie, „rozliczymy się". W zeszycie jest już czterysta sześćdziesiąt złotych. Syn zajrzał w sobotę i się roześmiał: „mamo, ty prowadzisz na mnie kartotekę?".

Kartotekę. Jakby to był żart. Jakby czterysta sześćdziesiąt złotych dla kogoś na emeryturze z ZUS-u to była kwota do śmiechu. Stałam wtedy przy zlewie, zmywałam kubki po herbacie, a Darek już zakładał kurtkę, bo „wpadł na chwilę". Na tę chwilę czekałam od środy.

Wiem, jak to brzmi. Matka liczy pieniądze, matka prowadzi zeszycik, matka jest skąpa. Ale ten zeszyt - zwykły, w kratkę, kupiony w Biedronce za złotówkę dziewięćdziesiąt dziewięć - to nie jest kartoteka. To jest moja obrona. Przed czymś, czego jeszcze nie umiem nazwać.

Mam na imię Lucyna, mam sześćdziesiąt dwa lata i od trzech lat jestem na emeryturze. Przez trzydzieści osiem lat pracowałam jako księgowa w spółdzielni mieszkaniowej na Bielanach. Mąż, Ryszard, odszedł siedem lat temu - nie umarł, po prostu odszedł. Do koleżanki z pracy. Darek miał wtedy dwadzieścia sześć lat, Kasia dwadzieścia trzy. Oboje powiedzieli, że rozumieją. Oboje powiedzieli, że nie będą wybierać. Kasia rzeczywiście nie wybiera - dzwoni do mnie codziennie, do ojca w niedziele, jest sprawiedliwa do bólu. Darek... Darek wybrał inaczej. Wybrał wygodę.

Zaczęło się niewinnie. Dwa lata temu zamówił jakąś przesyłkę na mój adres, bo u niego w pracy nie można odbierać paczek, a jego dziewczyna, Patrycja, akurat wyjeżdżała. „Mamo, zapłacisz? Dwadzieścia złotych, oddam w sobotę." Zapłaciłam, pewnie. W sobotę oddał, nawet z pudełkiem czekoladek. Pomyślałam: fajnie, syn potrzebuje, syn przychodzi, jest pretekst do spotkania.

Potem preteksty się mnożyły. Kurierzy zaczęli pukać regularnie - raz w tygodniu, czasem dwa razy. Kwoty rosły. Dwadzieścia złotych, pięćdziesiąt cztery, osiemdziesiąt dziewięć. Raz było sto dwadzieścia trzy złote za jakiś sprzęt elektroniczny - pudło ciężkie, ledwo dałam radę wnieść do mieszkania. Darek odebrał po czterech dniach. O pieniądzach ani słowa. Ja też nic nie powiedziałam, bo - i tu jest ta część, której się wstydzę - bałam się, że jak wspomnę, to przestanie przychodzić.

Kasia pierwsza zauważyła. Dzwoniła jak co wieczór, a ja opowiadałam jej, że Darek wpadnie w weekend po paczkę. „Mamo, a ile już za te paczki wydałaś?" Nie wiedziałam. Wtedy jeszcze nie prowadziłam zeszytu. „To zacznij zapisywać" - powiedziała córka tonem, który znałam aż za dobrze. Tym samym, którym ja kiedyś mówiłam do niej: „zapisz sobie, ile wydajesz na ten telefon".

Więc zaczęłam. Kupiłam zeszyt, wypisałam kolumny: data, kwota, co w paczce (jeśli wiedziałam), kiedy odebrane. Czasem dodawałam notatkę. „Darek w dobrym humorze". „Darek spieszył się". „Darek nie zdjął butów". Głupie notatki. Ale kiedy je teraz czytam, widzę schemat, którego nie chciałam widzieć.

Darek nigdy nie przychodził bez powodu. Nie wpadał na rosół, nie pytał, jak się czuję, nie proponował wspólnego spaceru. Przychodził po pudła. Czasem zostawał piętnaście minut, wypijał herbatę i patrzył w telefon. Czasem brał paczkę z progu i mówił: „lecę, mamo, Patrycja czeka w aucie". Przez rok i trzy miesiące prowadzenia zeszytu Darek był u mnie dwadzieścia osiem razy. Za każdym razem - po odbiór przesyłki. Ani jednej wizyty bez paczki.

Próbowałam z nim porozmawiać. Raz, w lutym, kiedy przyszedł odebrać buty za sześćdziesiąt siedem złotych, powiedziałam ostrożnie: „Dareczku, może byśmy się umówili, że raz w miesiącu wpadniesz na obiad, normalnie, bez tych paczek?". Spojrzał na mnie z takim zdziwieniem, jakbym go poprosiła o lot na Marsa. „Mamo, przecież wpadam" - odpowiedział. „Właśnie teraz jestem." I uśmiechnął się tym swoim uśmiechem, od którego miękły mi kolana, kiedy miał pięć lat. Tylko że teraz miał trzydzieści trzy i za ten uśmiech płaciłam sześćdziesiąt siedem złotych.

A potem była ta sobota. Majowa, ciepła. Zrobiłam sernik, bo Kasia dzwoniła, że Darek obiecał wpaść. I wpadł. Z Patrycją, która została w samochodzie, bo „tylko na chwilę". Darek wszedł, zobaczył zeszyt na stole - bo akurat wpisywałam ostatnią paczkę, baterię do laptopa za czterdzieści jeden złotych - i wziął go do ręki.

Patrzyłam, jak przewraca kartki. Widziałam, że czyta moje notatki - te o humorze, o butach na progu, o pośpiechu. Przez sekundę miał inną twarz. Coś tam mignęło. Może wstyd, może złość, może jedno i drugie. A potem się roześmiał.

„Mamo, ty prowadzisz na mnie kartotekę?"

I wtedy coś we mnie pękło. Cicho, bez dramatu. Jak nitka w swetrze, którą ciągnie się powoli, aż cała ręka się rozłazi. Nie krzyknęłam, nie rozpłakałam się. Powiedziałam tylko: „Zostaw zeszyt na stole".

Odłożył. Stał chwilę, czekając, aż powiem coś jeszcze, aż się roześmieję razem z nim, aż machnę ręką - „a, co tam, daj spokój". Bo tak robiłam przez całe jego życie. Machałam ręką. Ale tamtego dnia nie podniosłam nawet wzroku ze zlewu.

„To ja lecę" - mruknął. „Patrycja czeka."

Kiwnęłam głową. Zamknął drzwi. Podeszłam do okna i patrzyłam, jak wsiada do samochodu. Patrycja coś do niego powiedziała, on wzruszył ramionami. Odjechali.

Wieczorem zadzwoniła Kasia. „I jak, zjadł sernik?" Powiedziałam, że nie. „A pieniądze oddał?" Nie. „Mamo..." - zaczęła, i w jej głosie usłyszałam tę samą bezsilność, którą sama czuję od miesięcy.

Siedziałam potem długo przy stole. Zeszyt leżał otwarty na ostatniej stronie. Czterysta sześćdziesiąt złotych. Dla Darka to pewnie kwota śmieszna, jakieś drobne. Dla mnie - pół mojego rachunku za leki, dwa miesiące opłat za gaz, nowe okulary, których potrzebuję od zimy.

Ale nie chodzi o te pieniądze. Naprawdę nie o nie. Chodzi o to, że mój syn wymyślił sobie system, w którym ja jestem punktem odbioru przesyłek. Że jedyny powód, dla którego puka do moich drzwi, to karton z naklejką kurierską. I że kiedy zobaczyłam to czarno na białym, w zeszycie w kratkę za złotówkę dziewięćdziesiąt dziewięć, nie mogłam już udawać, że jest inaczej.

Następnego dnia przyszedł kurier. Paczka za pobraniem, pięćdziesiąt osiem złotych. Stałam za drzwiami i słuchałam dzwonka. Raz, drugi, trzeci. Kurier zadzwonił na telefon Darka, bo numer był na etykiecie. Nie otworzyłam.

Wieczorem Darek napisał SMS-a: „Mamo, czemu nie odebrałaś paczki? Wszystko ok?"

Nie odpisałam od razu. Siedziałam z telefonem w dłoni i myślałam o tym, że to pierwszy raz od wielu miesięcy, kiedy syn pyta, czy wszystko w porządku. I że musiałam nie otworzyć drzwi kurierowi, żeby to pytanie w ogóle padło.

Zeszyt leżał na lodówce. Zamknięty. Nie wpisałam tej paczki, bo jej nie odebrałam. Zastanawiałam się, czy wpisać coś innego. Datę i jedno zdanie: „Nie otworzyłam".

Do dziś nie wiem, czy zrobiłam dobrze. Kasia mówi, że tak. Ryszard - bo dowiedział się od Kasi - zadzwonił po raz pierwszy od dwóch lat i powiedział, że „trzeba było dawno". Łatwo mu mówić. Darek nie dzwonił trzy tygodnie. A potem zadzwonił i powiedział: „Mamo, możemy pogadać?".

Zgodziłam się. Umówiliśmy się na sobotę. Upiekłam sernik. Czekam. Zeszyt schowałam do szuflady, pod rachunki za prąd. Ale nie wyrzuciłam.