Wnuk zapytał ostrożnie: „babciu, a wy z Henrykiem obchodzicie walentynki? W waszym wieku?". Czternastego Henryk przyszedł po mnie do przychodni - z jedną różą, przy pełnej poczekalni. Panie z kolejki biły brawo, pan z numerkiem trzydzieści dwa westchnął: „też tak kiedyś umiałem". Miłość po sześćdziesiątce nie jest śmieszna. Jest zasłużona.
Ale zanim opowiem o tej róży, muszę opowiedzieć o tym, co było wcześniej. Bo żeby zrozumieć, dlaczego tamtego dnia w poczekalni stanęłam jak wryta z kwiatem w ręku i ściśniętym gardłem, trzeba wiedzieć, przez co przeszłam, żeby w ogóle pozwolić sobie na coś takiego jak miłość. Ponownie. W wieku sześćdziesięciu trzech lat.
Z Władkiem przeżyłam trzydzieści cztery lata. Nie wszystkie złe, nie wszystkie dobre - jak u każdego. Mieszkaliśmy na Bielanach, w bloku przy Kasprowicza, trzecie piętro, balkon na zachód. Władek był elektrykiem, ja pracowałam w księgowości w spółdzielni mieszkaniowej.
Dwóch synów, Tomek i Bartek. Wnuków na razie dwoje - Zuzia i ten Kacper, który zapytał o walentynki. Władek odszedł pięć lat temu. Rak trzustki, trzy miesiące od diagnozy do końca. Szybko. Tak szybko, że nie zdążyłam się nawet porządnie pożegnać.
Pierwszy rok po pogrzebie pamiętam jak przez mgłę. Chodziłam do pracy, wracałam, gotowałam obiad dla siebie jednej, siadałam przed telewizorem. Herbata z cytryną, wiadomości o dwudziestej, sen. Powtórka. Tomek dzwonił co niedzielę, Bartek rzadziej, bo mieszka w Gdańsku i - jak to ujął - „mamo, ja wiem, że sobie radzisz". Radziłam sobie. Tylko że to nie było życie. To było czekanie, aż dzień się skończy.
Henryka poznałam na działce ROD. Nasza parcela sąsiadowała z jego od lat, ale Władek nigdy się z nim specjalnie nie kumplował. Henryk był wdowcem od ośmiu lat, emerytem po kolei - kiedyś pracował jako maszynista. Cichy, wysoki, lekko przygarbiony. Nosił zawsze tę samą flanelową koszulę w kratkę i kapelusz przeciwsłoneczny, który wyglądał, jakby pamiętał czasy Gierka.
Zaczęło się od pomidorów. Pewnego czerwcowego popołudnia podszedł do płotu i powiedział: „Pani Bożenko, ja mam za dużo rozsady, pani weźmie?". Wzięłam. Potem on pożyczył mi sekator. Potem ja zaniosłam mu sernik, bo upiekłam za duży na jedną osobę. Potem zaczęliśmy pić razem kawę na mojej ławeczce pod jabłonką, a rozmowy robiły się coraz dłuższe.
Henryk mówił powoli, z namysłem. Nie przerywał. Słuchał tak, jakby to, co mówię, naprawdę go interesowało. Opowiadał o swojej Zosi, która umarła na serce, o samotnych wieczorach, o tym, jak pierwszy raz w życiu nauczył się gotować - „Bożenko, ja w wieku pięćdziesięciu sześciu lat pierwszy raz w życiu ugotowałem jajko na miękko, i wiesz co? Twarde jak kamień". Śmiałam się. Dawno się tak nie śmiałam.
Nie wiem, kiedy dokładnie zaczęło się coś więcej. Może wtedy, gdy pod koniec sierpnia odprowadził mnie do samochodu i powiedział „jedź ostrożnie" takim tonem, jakby to naprawdę miało dla niego znaczenie. Może wtedy, gdy w październiku zadzwonił o dziewiątej wieczorem - „bo jeszcze nie spiszesz, prawda?" - i rozmawialiśmy dwie godziny o niczym. O pogodzie, o wnukach, o programie kulinarnym w telewizji. O niczym, a jednocześnie o wszystkim.
Problem pojawił się, gdy synowie się dowiedzieli.
Tomek przyjechał na obiad w pierwszą niedzielę grudnia. Przy barszczu z uszkami powiedziałam ostrożnie, że spotykam się z kimś. Że to sąsiad z działki. Że to nic poważnego - choć już wtedy wiedziałam, że kłamię.
Tomek odłożył łyżkę. Patrzył na mnie dłuższą chwilę.
- Mamo, tata nie żyje pięć lat. Masz prawo. Tylko... - urwał.
- Tylko co?
- Tylko ludzie gadają. Pani Krysia z trzeciego piętra pytała mnie, czy to prawda, że mama ma kogoś. Jakby to była jakaś sensacja.
- A co cię obchodzi pani Krysia?
- Mnie nic. Ale Bartek... wiesz jaki jest.
Wiedziałam. Bartek zadzwonił tego samego wieczoru. Bez ceregieli, jak to on.
- Mamo, co ty wyprawiasz? Jaki sąsiad? Tata ledwo ostygł.
- Bartek, minęło pięć lat.
- Dla ciebie może. Dla mnie tata wciąż jest tatą.
Cisza. Słyszałam, jak oddycha ciężko po drugiej stronie słuchawki. Potem dodał ciszej:
- Ja nie mówię, że nie możesz. Mówię, że mi trudno. Daj mi czas.
Odłożyłam telefon i długo siedziałam w kuchni przy zgaszonym świetle. Przez okno widziałam latarnie na osiedlu, parking, czyjś samochód z włączonymi światłami awaryjnymi. Myślałam o Władku. O tym, czy byłby zły. O tym, czy mam prawo. Czy w moim wieku miłość to nie jest zachcianka, fanaberia, coś, z czego powinnam wyrosnąć.
Henrykowi powiedziałam o rozmowie z synami. Siedział na ławeczce w swoim ogródku, choć był grudzień i zimno, i słuchał. Potem wziął mnie za rękę. Miał szorstkie, spracowane dłonie.
- Bożenko, ja nie chcę ci komplikować życia. Jeśli wolisz, żebyśmy zostali przy kawie i rozsadzie, to ja to uszanuję.
- A ty byś chciał?
- Ja bym chciał codziennie rano wiedzieć, że jesteś. To mi wystarcza.
Na Wigilię byliśmy osobno - ja z Tomkiem i jego rodziną, Henryk ze swoją córką we Wrocławiu. Dzwonił o północy. „Wesołych, Bożenko. Śpij dobrze". Trzy zdania, a serce mi waliło jak u siedemnastolatki.
Potem przyszedł luty. Kacper, wnuk Tomka, trzynaście lat i dużo pytań, zapytał wprost przy niedzielnym obiedzie: „Babciu, a wy z Henrykiem obchodzicie walentynki? W waszym wieku?". Tomek syknął „Kacper!", ale ja się uśmiechnęłam.
- Nie wiem, kochanie. Zobaczymy.
Czternastego lutego miałam wizytę w przychodni na Żoliborzu. Kontrolne badania, nic wielkiego. Siedziałam w poczekalni z numerkiem dwadzieścia siedem, między panią w puchowej kurtce a starszym panem, który drzemał nad gazetą. I wtedy otworzyły się drzwi.
Henryk. W garniturze, który widocznie wyjął z szafy po raz pierwszy od lat, bo mankiety lekko odstawały. Z jedną różą. Czerwoną, długą, owiniętą w celofan z taką srebrną wstążeczką.
Stanął przede mną i powiedział głośno, wyraźnie, tym swoim spokojnym głosem maszynisty przyzwyczajonego do megafonu:
- Bożena, przyszedłem po ciebie.
Poczekalnia zamarła. Pani w puchowej kurtce złapała się za serce. Jakaś młoda dziewczyna wyciągnęła telefon, pewnie nagrywała. Pan z numerkiem trzydzieści dwa, ten drzemający, obudził się i westchnął: „Też tak kiedyś umiałem". Potem ktoś zaczął klaskać - panie z kolejki, jedna po drugiej.
Stałam z tą różą i nie mogłam wykrztusić słowa. Nie dlatego, że było mi głupio. Dlatego, że przez pięć lat byłam pewna, że takie rzeczy już mi się nie przytrafiają. Że to się skończyło wraz z Władkiem. Że mój czas na róże, motyle w brzuchu i bicie serca minął bezpowrotnie.
Tego wieczoru Bartek napisał SMS-a. Krótki: „Tomek mi powiedział o przychodni. Powiem Henrykowi przy Wielkanocy, żeby następnym razem wziął dwie róże - jedną od niego, jedną ode mnie". Nie odpisałam od razu. Siedziałam z telefonem i zastanawiałam się, czy to jest akceptacja, czy tylko uprzejmość. Czy Bartek naprawdę pogodził się z tym, że przy świątecznym stole będzie ktoś na miejscu jego ojca - czy po prostu nie chce mnie stracić.
Róża stoi w wazonie na parapecie. Już więdnie. Henryk mówi, że kupi następną. Ja mu mówię, żeby nie kupował - że wystarczy, jak przyjdzie.
Ale wciąż nie wiem, czy na Wielkanoc posadzić go przy stole obok siebie. Czy to za wcześnie. Czy pięć lat to wystarczająco dużo. Czy kiedykolwiek będzie wystarczająco dużo.