Po udarze trzy miesiące byłam na rehabilitacji, syn odbierał moją pocztę. Przy wymianie dowodu urzędniczka podniosła wzrok: „pani nie jest nigdzie zameldowana. Wymeldowanie z urzędu, na wniosek właściciela". Właściciel to syn.

Stałam przy tym okienku i nie mogłam złapać oddechu. Nie z powodu udaru - z tego już się podnosiłam. To był inny rodzaj ciosu. Taki, po którym rehabilitacja nie istnieje.

Urzędniczka patrzyła na mnie z zakłopotaniem. Młoda, może trzydziestoletnia, z kolczykami w kształcie koniczynek. Widziałam, że chce coś powiedzieć, ale nie wie co. Ja też nie wiedziałam. Powiedziałam tylko: „Proszę powtórzyć". Powtórzyła. Słowo po słowie.

Wymeldowanie administracyjne, na wniosek właściciela nieruchomości, datowane na szósty marca. Szósty marca - wtedy leżałam jeszcze na oddziale neurologicznym w szpitalu przy Banacha i uczyłam się od nowa trzymać łyżkę.

Wyszłam z urzędu na miękkich nogach. Usiadłam na ławce przed budynkiem, chociaż było dopiero początek kwietnia i ławka była zimna od porannego chłodu. Wyciągnęłam telefon. Patrzyłam na numer Marka - mojego syna. Jedynego dziecka. Tego, dla którego przepisałam mieszkanie osiem lat temu.

Nie zadzwoniłam. Jeszcze nie.

Mam na imię Halina, mam sześćdziesiąt dwa lata i trzydzieści osiem z nich przepracowałam jako księgowa - najpierw w spółdzielni mleczarskiej pod Poznaniem, potem w firmie budowlanej na Wildzie. Mąż Tadeusz odszedł, kiedy Marek miał jedenaście lat. Nie od nas odszedł - po prostu umarł. Pęknięty tętniak, w nocy, bez ostrzeżenia. Zostałyśmy we dwójkę w trzypokojowym mieszkaniu na Piątkowie, blok z wielkiej płyty, czwarte piętro. Marek rósł, ja pracowałam. Robiłam nadgodziny, żeby starczyło na korepetycje z matematyki i na wyjazdy z klasą. Nie narzekałam. Tak robiły wszystkie matki, które znałam.

Kiedy Marek skończył trzydzieści lat, przyszedł do mnie pewnego niedzielnego popołudnia. Usiadł przy kuchennym stole, zjadł dwa kawałki sernika i powiedział: „Mamo, Agnieszka jest w ciąży. Chcemy kupić mieszkanie, ale potrzebujemy wkładu własnego. Gdybyś przepisała na mnie to nasze, moglibyśmy wziąć kredyt pod jego zastaw".

Pamiętam, że przez okno wpadało słońce i robiło jasną plamę na ceracie. Pamiętam zapach kawy zbożowej, bo prawdziwej wtedy nie piłam - ciśnienie. Pamiętam, że pomyślałam: nareszcie będę babcią.

- A ja? - zapytałam.

- Mamo, no co ty. Ty tu będziesz mieszkać normalnie, nic się nie zmieni. To tylko formalność, żeby bank dał kredyt.

Uwierzyłam. A właściwie - chciałam uwierzyć. Bo Marek był jedyną rodziną, jaka mi została. Bo miał takie same oczy jak Tadeusz. Bo był moim dzieckiem i dzieci się nie podejrzewa. Nie powinno się podejrzewać.

Poszliśmy do notariusza w maju. Podpisałam. Notariusz zapytał, czy rozumiem, że wyzbywam się prawa własności. Powiedziałam: tak. Marek ścisnął moją rękę pod stołem. I tak straciłam swoje mieszkanie, choć jeszcze o tym nie wiedziałam.

Przez następne lata żyliśmy normalnie. Urodziła się Zosia, potem Kacper. Marek z Agnieszką kupili nowe mieszkanie na Ratajach. Ja zostawałam na Piątkowie, opłacałam czynsz ze swojej emerytury, pilnowałam kwiatów na balkonie, chodziłam na grób Tadeusza. Marek dzwonił raz w tygodniu, Zosia i Kacper przychodzili na pierogi co drugą niedzielę. Było dobrze. Było normalnie.

A potem, w grudniu, dostałam udaru.

Pamiętam tylko tyle: stałam w łazience, myłam zęby, i nagle lewa ręka przestała być moja. Potem podłoga. Potem karetka. Potem szpital i tygodnie, w których świat był jak za brudną szybą. Marek przyjeżdżał. Siedział przy łóżku, trzymał mnie za rękę, mówił: „Mamo, będzie dobrze". Przywoził mandarynki, bo wiedział, że lubię. Obiecał, że zajmie się wszystkim - rachunkami, pocztą, mieszkaniem.

Zajął się.

Kiedy wyszłam ze szpitala, trafiłam do ośrodka rehabilitacyjnego pod Poznaniem. Trzy miesiące ćwiczeń, logopedia, nauka chodzenia po schodach od nowa. Marek odwiedzał mnie co dwa tygodnie. Mówił, że w mieszkaniu wszystko w porządku, że podlewa kwiaty, że Zosia dostała szóstkę z polskiego. Ja mu wierzyłam. Bo to mój syn. Bo dzieci się nie podejrzewa.

A potem wyszłam z rehabilitacji, pojechałam wymienić dowód osobisty i usłyszałam te słowa.

Zadzwoniłam do niego dopiero wieczorem. Siedziałam w swoim - w jego - mieszkaniu, na kanapie, którą kupiliśmy z Tadeuszem trzydzieści lat temu. Herbata stygła na stoliku. Na ścianie wisiało zdjęcie z komunii Marka - biała koszula, świeca, moje dłonie na jego ramionach.

- Marek, byłam w urzędzie. Wymeldowałeś mnie?

Cisza. Długa. Potem słyszałam, jak oddycha.

- Mamo, to nie tak, jak myślisz.

- A jak?

- Agnieszka... my mamy problemy z kredytem. Bank chce wiedzieć, że mieszkanie jest wolne. Że nikt w nim nie jest zameldowany. To tymczasowe, mamo. Zamelduję cię z powrotem, jak tylko się wyprostujemy.

Chciałam krzyczeć. Ale po udarze głos mi się jeszcze łamał, więc powiedziałam cicho:

- Zrobiłeś to, kiedy leżałam w szpitalu.

- Bo wtedy to było najłatwiejsze proceduralnie. Mamo, ja cię nie wyrzucam. Przecież tu mieszkasz. Nic się nie zmieniło.

Nie zmieniło? Patrzyłam na zdjęcie z komunii. Na jego dziecięce oczy. Na swoje ręce, które go trzymały. I myślałam: wszystko się zmieniło. Wszystko się zmieniło tamtego dnia u notariusza, tylko ja tego nie zauważyłam.

Następnego dnia poszłam do znajomej prawniczki. Lucyna, koleżanka jeszcze z technikum, teraz na emeryturze, ale głowę miała jasną. Wysłuchała, pokiwała głową, nalała mi herbaty z cytryną. Powiedziała rzecz, której nie chciałam usłyszeć: formalnie Marek miał prawo. Mieszkanie jest jego. Wymeldowanie właściciel może przeprowadzić administracyjnie, jeśli osoba faktycznie nie zamieszkuje - a ja trzy miesiące nie zamieszkiwałam. Mogę walczyć o prawo do zamieszkania, ale to sąd, dowody, miesiące.

- Halina - powiedziała Lucyna, patrząc mi prosto w oczy - najważniejsze pytanie brzmi: czy on chce cię stamtąd pozbyć, czy naprawdę jest głupi i myślał, że to „tylko formalność"?

Nie umiałam odpowiedzieć. Bo jedno i drugie było straszne. Jeśli chciał mnie oszukać - to straciłam syna. Jeśli był po prostu nieroztropny, lekkomyślny, bezmyślnie okrutny - to może nie straciłam, ale czy potrafiłabym mu jeszcze zaufać?

Mija drugi tydzień. Siedzę w mieszkaniu na Piątkowie, które pachnie moim życiem, ale do mnie nie należy. Marek dzwoni codziennie. Mówi „mamo" tym samym tonem co zawsze. Mówi, że załatwi zameldowanie. Mówi, żebym się nie martwiła. Agnieszka przysłała Zosię z tulipanami na Dzień Kobiet.

Na stoliku leży kartka z numerem telefonu do adwokata, którą dała mi Lucyna. Obok stoi ramka ze zdjęciem z komunii Marka. Patrzę na jedno, potem na drugie.

Jeszcze nie wybrałam.