W grudniu przyszedł SMS z pomyłki: „Mamo, odbierz proszę Antka o 15". Odpisałam, że to pomyłka - i powodzenia z Antkiem. Słowo za słowem: Karolina, trzydzieści lat, dwa bloki dalej, sama z małym. Antka odbieram teraz we wtorki. Naprawdę.
Ale po kolei, bo gdybym zaczęła od końca, nikt by mi nie uwierzył. Nawet ja sobie czasem nie wierzę, kiedy we wtorek o czternastej czterdzieści pięć zakładam kurtkę i idę na drugą stronę osiedla po obce dziecko.
Tamtego dnia - szesnastego grudnia, pamiętam, bo właśnie wracałam z przychodni po receptę na ciśnienie - telefon zawibrował mi w kieszeni płaszcza. Numer nieznany. Przeczytałam: „Mamo, odbierz proszę Antka o 15". Pierwsza myśl: moja Joanna? Ale Joanna ma dwoje dzieci, żadnego Antka, i mieszka w Poznaniu. Poza tym ma mój numer zapisany, więc wyświetliłoby się „Córka", nie obcy ciąg cyfr. Odpisałam: „Dzień dobry, to chyba pomyłka. Powodzenia z Antkiem!" I dodałam uśmiechniętą buźkę, bo grudzień, bo szaro, bo czemu nie.
Odpowiedź przyszła po trzech minutach. „Ojej, przepraszam bardzo! Miałam do mamy napisać, przestawiłam jedną cyfrę. Ale dziękuję za powodzenia, przyda się :)" Mogłam odłożyć telefon i zapomnieć. Mogłam. Ale coś mnie tknęło - może to „przyda się", może ten emotikon, który wyglądał na trochę zmęczony nawet jak na emotikon. Napisałam: „Nic się nie stało. Mały Antek chodzi do przedszkola?" I już się zaczęło.
Nazywam się Bożena, mam sześćdziesiąt dwa lata, od trzech jestem na emeryturze. Pracowałam jako księgowa w spółdzielni mieszkaniowej - tej samej, która zarządza naszym osiedlem na Bielanach. Trzy bloki, podkowa, w środku plac zabaw z piaskownicą i dwie ławki, na których latem siedzą emeryci i komentują wszystko, co się rusza. Mąż Andrzej odszedł osiem lat temu - nie umarł, odszedł. Do Grażyny z sąsiedniej klatki. Teraz mieszkają na Targówku i widujemy się raz w roku na imieninach Joanny, gdzie kulturalnie udajemy, że wszystko jest normalne.
Po rozwodzie zostałam sama w trzypokojowym mieszkaniu, które nagle zrobiło się za duże. Joanna daleko, przyjeżdża na święta i Dzień Matki, dzwoni w niedziele - kochana dziewczyna, ale zajęta. Syn Grzegorz jest kierowcą tirów, trasa Polska-Hiszpania, telefon łapie gdzieś pod Lyonem, rozmowa trwa cztery minuty i kończy się na „mamo, muszę jechać, buziaki". Kocham ich, nie żałuję niczego, ale wieczory są długie. W grudniu szczególnie.
I wtedy pojawiła się Karolina.
Przez SMS-y dowiedziałam się, że ma trzydzieści lat, że Antek ma cztery lata, że pracuje na pół etatu w biurze nieruchomości, że jej mama mieszka na drugim końcu Warszawy - Ursus - i dojeżdża, kiedy może, ale ma problemy z kolanami i kiedy pada deszcz, to nie może. Że tata Antka „jest, ale go nie ma" - tak to ujęła, a ja nie dopytywałam. Że mieszka dosłownie dwa bloki dalej, w tym żółtym, który remontowali w zeszłym roku.
Pisałyśmy do siebie codziennie przez tydzień. O niczym i o wszystkim. Karolina pisała szybko, z błędami, ze śmiesznymi skrótami, z emotikonami, których połowy nie rozumiałam. Ja odpisywałam starannie, z kropkami i przecinkami, bo czterdzieści lat księgowości robi swoje. Pewnego wieczoru napisała: „Pani Bożeno, nie śmieję się z Pani przecinków. Zazdroszczę. Jak coś piszę do urzędu to muszę trzy razy sprawdzać."
- Pani Bożeno, może na kawę? - zaproponowała w końcu, kiedy minął tydzień. Było dwudziestego trzeciego grudnia, dzień przed Wigilią.
Spotkałyśmy się w mojej kuchni, bo jej mieszkanie - jak wyznała ze śmiechem - wyglądało, jakby przeszedł przez nie huragan o imieniu Antek. Przyniosła sernik z rodzynkami. Kupiony w Biedronce, w plastikowym pudełku, ale jakoś mnie to wzruszyło. Antek był drobny, ciemnowłosy, w za dużym swetrze z reniferem. Stanął w progu i powiedział: „Dzień dobry, ja jestem Antek i mam cztery lata i pięć palców", po czym pokazał jedną rękę. Karolina spłonęła rumieńcem. Ja się roześmiałam tak, jak dawno się nie śmiałam.
Tego dnia dowiedziałam się reszty. Ojciec Antka - Damian, trzydzieści trzy lata, informatyk - zostawił ją, kiedy Antek miał rok. Nie zniknął całkiem: płaci alimenty, zabiera syna co drugą sobotę, ale Karolina mówiła o nim takim tonem, jakim mówi się o pogodzie - neutralnie, bez emocji, jakby to było coś, co po prostu się wydarzyło i nie ma sensu komentować.
- Moja mama mówi, że powinnam szukać nowego faceta - powiedziała, dmuchając w herbatę. - A ja mówię: mamo, ja nawet nie mam czasu szukać skarpetek w praniu.
Roześmiałam się znowu. I pomyślałam, że Joanna nigdy tak ze mną nie rozmawia. Że Joanna dzwoni w niedzielę, pyta o ciśnienie, o pogodę, o to, czy piję te tabletki, i po dziesięciu minutach mówi „mamo, muszę lecieć, dzieci wołają". I że to jest normalne, bo Joanna ma swoje życie, swoje dzieci, swoje zmęczenie. Ale coś we mnie ściskało się przy tej myśli.
W styczniu Karolina spytała nieśmiało, czy mogłabym raz w tygodniu odebrać Antka z przedszkola. We wtorki ma spotkania z klientami do szesnastej, a mama nie może dojechać regularnie. Zgodziłam się, zanim skończyła zdanie.
Joanna dowiedziała się w lutym. Zadzwoniła w niedzielę, jak zawsze, a ja wspomniałam, że we wtorek odbieram Antka, że upiekłam mu szarlotkę, że nauczył się wiązać buty - na lewą stronę, ale jednak.
Cisza.
- Mamo, jakiego Antka? - Głos Joanny był dziwny. Nie zły. Dziwny.
Opowiedziałam. O SMS-ie, o Karolinie, o serniku z Biedronki. O wtorkach.
- Mamo, ty odbierasz cudze dziecko z przedszkola? - powiedziała powoli, jakby tłumaczyła coś komuś bardzo małemu. - Znasz tę kobietę od dwóch miesięcy. Nie wiesz o niej nic. Może chce cię wykorzystać. Może potrzebuje darmowej opiekunki.
- Joasiu, ona potrzebuje pomocy. To nie jest to samo.
- A ja? Ja cię nie prosiłam o pomoc, kiedy Kuba miał zapalenie ucha i nie mogłam wziąć zwolnienia? Bo nie chciałam ci się narzucać, mamo. Bo mieszkasz daleko. A teraz jakąś obcą dziewczynę…
Nie dokończyła. Rozłączyła się. Oddzwoniłam po godzinie, nie odebrała. Napisałam SMS: „Joasiu, kocham Cię. To nie jest zamiast Ciebie. To jest oprócz." Odpowiedziała po dwóch dniach: „Ok, mamo."
I od tego „Ok, mamo" minęły trzy miesiące. Joanna dzwoni rzadziej. Kiedy dzwoni, nie pyta o Antka. Ja nie wspominam, bo boję się kolejnego milczenia. Grzegorz powiedział: „Rób, co uważasz, mamo, tylko uważaj na siebie", po czym wrócił do swojej trasy na Barcelonę.
A ja odbieram Antka we wtorki. Idziemy na plac zabaw, potem do mnie na szarlotkę albo na kakao. Antek mówi mi „pani Bożena", ale ostatnio, kiedy wchodził po schodach, złapał mnie za rękę i powiedział „babciu" - i zaraz się poprawił, i zaczerwienił. Karolina wieczorem przysłała SMS: „Przepraszam, powiedział mi. Pogadałam z nim." Odpisałam: „Nie ma za co przepraszać." Ale długo potem siedziałam w kuchni i patrzyłam na pusty kubek po kakao, z tym reniferem na dnie, który Antek tak lubi.
Joanna przyjeżdża na majówkę z dziećmi. Napisała krótko: „Będziemy w piątek wieczorem." Nie wiem, czy powiedzieć Karolinie, żeby we wtorek nie przywoziła Antka - żeby Joanna nie poczuła się… nie wiem, jak to nazwać. Zastąpiona? Niepotrzebna? A może właśnie powinnam ich poznać? Może Joanna zobaczy, że to nie jest zagrożenie, że to jest po prostu samotna dziewczyna z dzieckiem, dwa bloki dalej?
A może Joanna ma rację i ja sobie wypełniam pustkę cudzym życiem, bo nie potrafię usiedzieć sama w trzypokojowym mieszkaniu, które od ośmiu lat jest za duże.
We wtorek jak zwykle założę kurtkę i pójdę na drugą stronę osiedla. Antek pewnie powie „babciu" i pewnie znowu się poprawi. I pewnie znowu nie będę wiedziała, co czuję - radość czy coś, co kiedyś będzie bolało.
