W Wigilię syn mnie nie odebrał - „mamo, weź taksówkę, nikt dziś nie chce jeździć". Zapłaciłam sto osiemdziesiąt złotych. Po kolacji syn odwiózł do domu teściową. Mieszka dwie ulice ode mnie.
Siedziałam na tylnym siedzeniu tego taksówkowego volkswagena z siatką prezentów na kolanach i patrzyłam na migające lampki w oknach bloków. Kierowca - młody chłopak, może trzydzieści lat - zagadał: „Do rodziny pani jedzie?" Skinęłam głową. „To dobrze, że jest do kogo jechać" - powiedział. Chciałam mu odpowiedzieć, że sama już nie wiem, ale ugryzłam się w język. Dałam mu dwieście złotych, bo nie miałam drobnych. Resztę odmachałam ręką. Wesołych Świąt.
Nazywam się Krystyna, mam sześćdziesiąt trzy lata i od dwudziestu ośmiu lat jestem wdową. Marek - mój mąż, kolejarz z Wrocławia - zmarł na zawał, kiedy Tomek miał dziewięć lat.
Wychowałam syna sama, pracując jako księgowa w hurtowni budowlanej. Robiłam nadgodziny, brałam fuchy z PIT-ami sąsiadom, odkładałam na jego studia. Tomek skończył informatykę na Politechnice, dostał dobrą pracę, ożenił się z Natalią. Myślałam, że to jest ten moment, kiedy mogę wreszcie odetchnąć.
Nie odetchnęłam.
Ale po kolei. Tamtego wigilijnego wieczoru dotarłam taksówką na osiedle Tomka i Natalii koło ósmej. Otworzyła mi synowa. „Dzień dobry, mamo Krysiu" - powiedziała tym swoim uprzejmym, ale chłodnym tonem, jakby witała kuriera z paczką. W przedpokoju stały eleganckie buty jej matki - Wandy. Beżowe, skórzane, z klamrą. Poznałabym je wszędzie, bo Wanda je chwaliła przy każdej okazji. „Włoskie, kupiłam w Galerii Dominikańskiej, nie pytaj ile kosztowały."
Weszłam do salonu. Stół nakryty na pięć osób - Tomek, Natalia, ich czteroletnia Hania, Wanda i ja. Opłatek był już połamany. Na moim talerzu leżał kawałek, suchy na brzegach. „Mamo, zaczęliśmy, bo Hania nie mogła doczekać prezentów" - powiedział Tomek, nie patrząc mi w oczy. Wanda siedziała na honorowym miejscu, obok choinki, z kieliszkiem wina w ręku. „Krysiu, wyglądasz na zmarzniętą. Daleko jechałaś?" - zapytała z uśmiechem, który znałam aż za dobrze.
Wiedziała. Oczywiście, że wiedziała.
Usiadłam, zjadłam barszcz, pochwaliłam uszka Natalii, dałam Hani lalkę, którą kupowałam przez trzy godziny w zatłoczonym centrum handlowym. Hania ucieszyła się, przytuliła mnie. Przynajmniej ona. Tomek dostał ode mnie sweter. „Dzięki, mamo" - mruknął, odkładając go na kanapę. Natalia rozpakowała komplet ręczników, które sama wybrała - kazała mi kupić konkretną markę, podała link. Podziękowała grzecznie. Wanda dostała ode mnie czekoladki - belgijskie, drogie, bo nie chciałam, żeby mogła powiedzieć, że kupuję byle co.
Kolacja trwała może półtorej godziny. Rozmawialiśmy o Hani, o pogodzie, o tym, że na drogach ślisko. Wanda opowiadała o swoim rejsie po Adriatyku, który planuje na wiosnę. „Bo ja uważam, że emerytka też ma prawo do życia" - mówiła, patrząc na mnie znacząco. Ja milczałam. Moja emerytura po trzydziestu pięciu latach księgowania wynosi dwa tysiące trzysta złotych. Na rejs po Adriatyku nie było mnie stać. Na taksówkę za sto osiemdziesiąt złotych też nie, ale wzięłam, bo syn poprosił.
O dziesiątej zaczęłam się zbierać. Tomek poszedł do kuchni zmywać. Natalia bawiła się z Hanią przy choince. Wanda nakładała płaszcz w przedpokoju. Stałam obok niej i zakładałam szalik, kiedy Tomek wyszedł z kuchni z kluczykami od samochodu. „Mamo Wando, odwiozę panią" - powiedział do teściowej.
Wanda mieszka na Krzykach. Ja mieszkam na Gaju. Obie dzielnice po tej samej stronie Odry. Wanda - dosłownie dwie ulice od mojego bloku.
„Tomek" - zaczęłam, ale nie dokończyłam. Bo co miałam powiedzieć? Że mógłby odwieźć i mnie, skoro jedzie w tym samym kierunku? Że może mógł mnie odebrać trzy godziny temu, zamiast kazać mi płacić za taksówkę w Wigilię? Że to nie o pieniądze chodzi, chociaż o pieniądze też?
Nie powiedziałam nic. Tomek wyszedł z Wandą. Natalia zamknęła za nimi drzwi i odwróciła się do mnie. „Proszę pani, zamówić pani taksówkę? W aplikacji pewnie będzie taniej niż przez telefon."
„Proszę pani." Jestem matką jej męża, babcią jej córki, a ona mówi do mnie „proszę pani" - po pięciu latach znajomości. Wanda jest „mamusią". Ja jestem „proszę pani" albo - w lepsze dni - „mamo Krysiu". Z naciskiem na „Krysiu", jakby samo „mamo" mogło kogoś zmylić i pomyślałby, że jestem kimś ważnym.
Zamówiłam taksówkę sama. Tym razem kosztowała sto czterdzieści. Pewnie mniej osób wracało niż jechało. W siatce miałam pusty pojemnik po ciastku, które upiekłam i przyniosłam - makowym, według przepisu mojej mamy.
Nikt nie skomentował. Zostało pół blachy. Natalia zapakowała mi ją „na później".
W domu zdjęłam buty, postawiłam ciasto na blacie, usiadłam w kuchni i zapaliłam światło. Blok był cichy. Sąsiadka z dołu - Jadwiga, osiemdziesiąt lat, też wdowa - pewnie już spała. Wyciągnęłam telefon i zobaczyłam zdjęcie na Facebooku. Natalia wrzuciła fotkę z kolacji: ona, Tomek, Hania i Wanda przy choince. Podpis: „Najpiękniejsza Wigilia w gronie najbliższych ❤️". Były cztery osoby na zdjęciu. Pięć siedziało przy stole.
Zadzwoniłam do Tomka następnego dnia, w Boże Narodzenie. Odebrał po piątym sygnale. „Mamo, bo my właśnie jedziemy do mamy Wandy na obiad."
„Tomek, muszę ci coś powiedzieć."
„To może później? Bo Hania płacze w foteliku i..."
„Nie, nie później. Słuchaj. Kocham cię. Jesteś moim jedynym dzieckiem i wszystko, co robiłam w życiu, robiłam dla ciebie. Ale wczoraj zrobiłeś mi coś, co mnie zabolało. I chcę, żebyś wiedział, że ja to czuję. Że nie jestem meblościanką, którą się ma w rogu pokoju i czasem wyciera z kurzu."
Cisza. Słyszałam szum silnika i płacz Hani w tle.
„Mamo, ja nie rozumiem, o co ci chodzi. Powiedziałem, żebyś wzięła taksówkę, bo nie chciałem jechać po ślisku na drugi koniec miasta."
„Ale po teściową pojechałeś."
„Bo Natalia prosiła."
„A ja prosiłam trzydzieści lat, Tomek. O różne rzeczy. Tylko że ja prosiłam ciszej."
Rozłączył się. Albo zasięg się urwał. Albo Hania płakała za głośno. Albo nie chciał słuchać. Nie wiem. Siedzę teraz w kuchni z resztką makowego ciasta i zastanawiam się, czy powinnam była to powiedzieć. Może powinnam milczeć jak zawsze. Może milczenie jest ceną za to, żeby w ogóle być zaproszoną na Wigilię. A może ta cena jest za wysoka.
Na lodówce mam magnes z napisem „Mama to najważniejsza osoba na świecie". Tomek przywiózł mi go z Chorwacji trzy lata temu. Czasem patrzę na niego i myślę, że napisy na magnesach to najtańsze słowa, jakie istnieją.
