Synowa dodała mnie do wspólnego albumu ze zdjęciami - „żeby babcia widziała wnuki". W sobotę wpadło tam czterdzieści zdjęć: urodziny Zuzi, tort, balony, cała jej rodzina przy stole. Rano dzwoniłam z życzeniami - syn mówił, że Zuzia ma gorączkę.
Czterdzieści zdjęć. Liczyłam. Siedziałam w kuchni z telefonem, przesuwałam palcem po ekranie i liczyłam jak opętana. Zuzia w koronie z tektury, Zuzia dmuchająca świeczki, Zuzia z misiem, Zuzia na kolanach u dziadka - ale tego drugiego dziadka, ojca Natalii.
I tort - piękny, z motylkami, napis „Nasza Księżniczka 5 lat". Czterdzieści zdjęć z imprezy, o której nie wiedziałam.
Mój syn Grzegorz patrzył w obiektyw z trzeciego rzędu. Uśmiechnięty, z butelką piwa w ręce. Żadnej gorączki. Żadnego chorego dziecka. Zuzia promieniała zdrowiem, miała różowe policzki i czekoladę na brodzie. A ja tego ranka, kiedy dzwoniłam z życzeniami, stałam w kolejce w galerii handlowej na Bemowie, z zapakowanym prezentem w torebce - lalką, o której Zuzia marzyła od miesiąca.
Grzegorz odebrał po czwartym sygnale, mówił przyciszonym głosem, że mała leży, że gorączka pod czterdzieści, że lepiej nie przyjeżdżać, bo jeszcze się zarazi. „Mamo, przyjedziemy w przyszłym tygodniu, obiecuję".
Nie przyjechali. Ani w następnym tygodniu, ani potem.
Mam sześćdziesiąt dwa lata, od trzech jestem na emeryturze. Trzydzieści lat przepracowałam jako księgowa w spółdzielni mieszkaniowej na Woli. Mąż, Ryszard, zmarł siedem lat temu - rak płuc, trzy miesiące od diagnozy do końca. Grzegorz to moje jedyne dziecko. Kiedy Ryszard żył, widywaliśmy się co tydzień. Po jego śmierci spotkania zaczęły rzednąć. Najpierw co dwa tygodnie, potem raz w miesiącu, potem - kiedy Natalia wymyśliła powód.
Natalię Grzegorz poznał sześć lat temu na jakimś szkoleniu firmowym. Ładna, energiczna, z Radomia. Pracuje w marketingu, ciągle coś organizuje, planuje, koordynuje. Na początku byłam zachwycona. Grzegorz wreszcie się ustatkował - po trzydziestce, z porządną dziewczyną. Ślub wzięli szybko, Zuzia urodziła się rok później, potem Kacper. Dwójka wnucząt. Myślałam, że to będzie moja radość na starość.
Ale jakoś tak wyszło, że radość tę oglądałam coraz częściej przez szybę. Albo przez ekran telefonu.
Ten album to był pomysł Natalii. Zadzwoniła w lutym, mówiła ciepło, prawie czule: „Proszę pani, dodaję panią do albumu w chmurze, żeby pani widziała, jak dzieci rosną. Bo Grzesiek taki zapominalski, nie wysyła zdjęć, to ja będę wrzucać na bieżąco". Ucieszyłam się. Nawet kupiłam nowe okulary, bo na starym telefonie zdjęcia były malutkie. Przez trzy miesiące wpadały tam fotki - raz na tydzień, dwie, trzy. Kacper w piaskownicy, Zuzia na hulajnodze, obiad w ogródku. Przeglądałam je wieczorami, powiększałam, czasem zapisywałam na dysku. Czułam się włączona.
A potem przyszła sobota i te czterdzieści zdjęć.
Przez pierwszą godzinę szukałam wytłumaczenia. Może to stare zdjęcia? Sprawdziłam datę - sobota, dzień wcześniej. Może gorączka pojawiła się wieczorem, po imprezie? Ale Grzegorz rano mówił, że „od wczoraj leży". Może pomyliły się mi daty urodzin? Nie, Zuzia urodziła się piątego maja, a te zdjęcia były z czwartego, bo imprezę zrobili dzień wcześniej, w sobotę. Wszystko się zgadzało. I nic się nie zgadzało.
Zadzwoniłam do syna w niedzielę wieczorem. Spokojnie, bez pretensji. Zapytałam, jak Zuzia.
- Lepiej, mama. Gorączka spadła, ale jeszcze nie chodzi do przedszkola.
- A urodziny? Zrobiliście coś małego chociaż?
Cisza. Dwie, może trzy sekundy, ale ja te sekundy zapamiętałam na zawsze.
- No, dmuchnęła świeczkę, zjadła kawałek ciasta. Tak skromnie, w domu - powiedział.
Skromnie. Z balonami, girlandami, stołem na piętnaście osób i tortem za pewnie dwieście złotych. Skromnie.
Nie powiedziałam mu o albumie. Nie wiem dlaczego. Może dlatego, że bałam się tego, co usłyszę. Albo tego, czego nie usłyszę - bo Grzegorz miał talent do milczenia, który odziedziczył po ojcu. Ryszard też potrafił stać przy oknie i nie powiedzieć ani słowa, kiedy pytałam, co go gryzie. Syn jest taki sam. Ucieka, zamiast mówić.
Przez następne dwa tygodnie przeglądałam album obsesyjnie. Natalia wrzuciła jeszcze zdjęcia z jakiegoś pikniku - Kacper na karuzeli, Zuzia z watą cukrową. W tle widać było teściową Natalii, jej matkę. Uśmiechniętą, opalałą, w kapeluszu. Stała obok Zuzi na każdym trzecim zdjęciu. Ja nie byłam na żadnym.
Zaczęłam się zastanawiać, czy Natalia dodała mnie do tego albumu specjalnie. Nie przez uprzejmość. Nie „żeby babcia widziała wnuki". Tylko żeby babcia widziała, gdzie jej miejsce. Że jest, owszem, na liście - ale na końcu, za znajomymi, sąsiadami i koleżanką z jogi, która też była na tych urodzinach.
A może byłam niesprawiedliwa. Może Natalia po prostu nie pomyślała. Wrzuciła zdjęcia automatycznie, do wspólnej chmury, nie licząc, kto je zobaczy. Może to nie był cios, tylko zwykłe niedbalstwo. Ale czy to lepiej? Że nawet nie przyszło jej do głowy, że ta babcia z Bemowa patrzy, liczy i pamięta?
W końcu pojechałam. Nie zadzwoniłam, nie uprzedziłam. Wzięłam tę lalkę, która od dwóch tygodni leżała na półce w przedpokoju, wsiadłam w autobus i pojechałam na Ursynów. Czterdzieści minut jazdy, siedziałam przy oknie i układałam w głowie zdania, które chciałam powiedzieć synowi. Spokojne, dojrzałe zdania. Ani jedno nie miało brzmieć jak wyrzut.
Drzwi otworzyła Natalia. W dresie, z mokrymi włosami, zaskoczona.
- O, dzień dobry. Grzesia nie ma, jest na squashu.
- Wiem - skłamałam. - Przyjechałam do Zuzi. Mam prezent urodzinowy.
Natalia zawahała się. Dosłownie pół sekundy - ale ja to zobaczyłam. Ten mikroskopijny ruch brwi, jakby liczyła w głowie, co powiedziała Grzesiowi, co Grzesiek powiedział mnie, i czy rachunki się biją.
- Proszę, niech pani wejdzie - powiedziała w końcu, odsuwając się od drzwi.
Zuzia podbiegła do mnie z krzykiem. Kacper przytulił się do nogi. Przez dwadzieścia minut siedziałam na podłodze w ich pokoju, rozkładałam lalce sukienki i słuchałam, jak Zuzia opowiada o urodzinach. O torcie z motylkami. O balonie, który poleciał na balkon sąsiadów. O babci Krysi - matce Natalii - która przyniosła jej rower.
- A ty, babuniu, dlaczego nie byłaś? - zapytała Zuzia, patrząc na mnie tymi ogromnymi oczami Grzegorza.
Spojrzałam na Natalię, która stała w drzwiach z dwoma kubkami herbaty. Nasze oczy się spotkały.
- Bo babcia nie wiedziała, kochanie - powiedziałam.
Natalia postawiła kubki na stoliku. Nic nie powiedziała. Zuzia wróciła do lalki. Kacper bawił się klockami. Przez chwilę jedynym dźwiękiem w mieszkaniu było klikanie plastikowych elementów.
Wróciłam do domu autobusem. Grzegorz zadzwonił o dziewiątej wieczorem. Mówił szybko, nerwowo, jak człowiek, który został przyłapany i jeszcze nie wie, na jaką wersję się zdecydować.
- Mamo, to nie tak. Natalia zrobiła imprezę spontanicznie, jej rodzice akurat byli w Warszawie i...
- Grzegorz - przerwałam mu. - Nie musisz mi tłumaczyć. Ale mam jedno pytanie. Gdyby Natalia nie dodała mnie do tego albumu, to kiedy bym się dowiedziała?
Znowu cisza. Ta sama co wtedy, w niedzielę. Dwie sekundy, trzy. Wieczność.
- Mamo, to jest skomplikowane.
- Nie, synku. To jest bardzo proste. Tylko odpowiedź jest trudna.
Rozłączyłam się. Usiadłam w kuchni, z herbatą, z telefonem na stole. Album wciąż był otwarty - Zuzia w koronie, z czekoladą na brodzie, szczęśliwa. Pomyślałam, że mogę go usunąć jednym kliknięciem. Mogę się wypisać, przestać patrzeć, przestać liczyć. Albo mogę zostać i widzieć wszystko - każdą imprezę, każdy weekend, każde spotkanie, na które mnie nie zaproszono.
Nie wiem, co gorsze - nie wiedzieć, czy widzieć i udawać, że to nie boli.
Album wciąż jest otwarty na moim telefonie. Zuzia właśnie dostała nową fryzurę. Ładnie jej w kucykach.