Działkę mam od trzydziestu lat. Od trzech zięć robi tam w soboty grilla dla kolegów - klucz dorobił sobie sam. W lipcu przysłał mi SMS: „mama wpadnie na kiełbaskę? Na osiemnastą, potem chłopaki zostają".

Przeczytałam tę wiadomość dwa razy. Potem trzeci. Nie dlatego, że nie zrozumiałam słów. Dlatego, że zrozumiałam ich za dużo. Zięć zaprasza mnie na moją własną działkę, wyznacza godzinę i łaskawie informuje, kiedy mam się ulotnić. Bo potem „chłopaki zostają".

Odpisałam krótko: „Zobaczę". Położyłam telefon na stoliku i przez dobre pół godziny siedziałam na balkonie, patrząc na lipę pod blokiem. Herbata wystygła. Miałam w głowie pytanie, które kręciło się jak natrętna mucha: jak do tego doszło?

Mam na imię Halina, skończyłam sześćdziesiąt dwa lata w marcu. Działkę na ROD-zie przy Kanale Żerańskim dostałam jeszcze z przydziału, w osiemdziesiątym czwartym. Mąż żył wtedy.

Razem z Tadeuszem postawiliśmy altankę, posadziliśmy jabłonkę i śliwkę, wyłożyliśmy ścieżkę starą kostką. Po jego śmierci - piętnaście lat temu, zawał na budowie - działka stała się moim miejscem. Jedynym, gdzie czułam, że oddycham.

Córka Marta wyszła za Dariusza osiem lat temu. Chłopak z Pragi, elektryk, zawsze uśmiechnięty, zawsze z piwem w ręku. Na początku mi imponował, bo umiał naprawić wszystko - kran, zamek, gniazdko. Pomagał mi na działce, przycinał żywopłot, naprawił dach altanki po wichurze. Wtedy jeszcze pytał: „Mamo, mogę?" zanim cokolwiek ruszył.

Nie wiem, kiedy „mogę" zamieniło się w „robię". Trzy lata temu Dariusz zaczął przyjeżdżać na działkę z kolegami. Najpierw raz w miesiącu, potem co dwa tygodnie, potem w każdą sobotę. Kupił nowy grill - duży, na kółkach, z pokrywą. Postawił go w miejscu, gdzie miałam grządkę z ziołami. Nawet nie zapytał. Kiedy wspomniałam o bazylii i koperku, machnął ręką. „Mamo, bazylia jest w Biedronce za dwa złote. A grill tu stoi idealnie, nie czuć dymu w altance."

Klucz dorobił sobie sam. Dowiedziałam się o tym przypadkiem, bo sąsiad z działki obok, pan Zbigniew, emerytowany kolejarz, powiedział mi kiedyś przy płocie: „Pani Halino, pani zięć wczoraj przyjechał z jakimiś ludźmi wieczorem, grillowali do północy. Ja nie chcę się wtrącać, ale moja żona nie mogła spać."

Stałam z konewką w ręku i nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Bo ja w środę na działce nie byłam. Dariusz był - sam, z kluczem, którego mu nie dawałam.

Wieczorem zadzwoniłam do Marty. Próbowałam spokojnie, po ludzku. „Martuś, Darek dorobił sobie klucz do działki. Wiesz o tym?"

Cisza. Potem głęboki oddech. „Mamo, no tak, bo jeździ tam często i nie chciał cię ciągle prosić. To chyba normalne?"

„Normalne to jest zapytać."

„Mamo, nie rób afery. Darek dba o tę działkę bardziej niż ktokolwiek. Naprawił dach, postawił nowe ogrodzenie. Mogłabyś być wdzięczna."

Wdzięczna. Za to, że ktoś przejął moje miejsce i każe mi być za to wdzięczną.

Przez następne miesiące próbowałam to sobie tłumaczyć. Że to dobrze, że młodzi korzystają. Że działka nie powinna stać pusta. Że Tadeusz by się cieszył, że zięć jest majsterklepka, nie jakiś łazikot. Powtarzałam to sobie jak litanię, szczególnie w soboty, kiedy wiedziałam, że Dariusz jest na działce z kolegami, a ja siedzę w bloku na Bielanach i podlewam kwiatki na parapecie.

Ale w lipcu coś pękło. Ten SMS. Ta uprzejmość, która nie była uprzejmością, tylko poinformowaniem mnie o warunkach odwiedzin. Na mojej działce. „Mama wpadnie na kiełbaskę?" - jakbym była sąsiadką, którą wypada zaprosić z grzeczności. „Na osiemnastą, potem chłopaki zostają" - czyli zjadłabyś, mamusia, i do widzenia.

Nie pojechałam. W sobotę wieczorem siedziałam w kuchni z talerzem kanapek i oglądałam powtórkę „Klanu". Marta zadzwoniła koło dziewiątej. „Mamo, Darek się martwił, że nie przyjechałaś. Wszystko w porządku?"

„Wszystko w porządku."

„To czemu nie przyjechałaś? Darek specjalnie kupił tę kiełbasę, którą lubisz, podwędzaną."

Chciałam powiedzieć dużo. Chciałam powiedzieć, że to moja działka, nie grillowisko Dariusza. Że trzydzieści lat pielęgnowałam tam każdy krzak. Że jabłonka, którą sadziliśmy z Tadeuszem, rodzi co roku i nikt tych jabłek nie zbiera, bo Dariuszowi jabłka niepotrzebne. Chciałam powiedzieć, że w altance wisi jeszcze kurtka Tadeusza na gwoździu i że boję się, że kiedyś przyjadę, a kurtki nie będzie, bo ktoś „posprzątał".

Powiedziałam tylko: „Martuś, muszę kończyć."

Przez cały sierpień nie byłam na działce ani razu. Pierwszy raz od trzydziestu lat. Pan Zbigniew pisał SMS-y: „Pani Halino, pomidory pani dojrzewają, szkoda by było." Nie odpisywałam. Dariusz przysyłał zdjęcia - grill, piwo, zachód słońca nad altanką. Jedno zdjęcie z podpisem: „Raj na ziemi!" Na tym zdjęciu, w rogu kadru, widziałam, że grządka z truskawkami jest zdeptana. Pewnie ktoś z kolegów postawił tam krzesło.

We wrześniu, w pierwszy poniedziałek, kiedy wiedziałam, że Dariusz jest w pracy, pojechałam na działkę. Klucz pasował, bo zamek był ten sam - choć bałam się, że i to zmienił. Otworzyłam furtkę i stanęłam.

Było czysto. Dariusz faktycznie zadbał - trawa skoszona, żywopłot przycięty, ogrodzenie nowe. Ale moje porzeczki wycięte. W ich miejscu stał stolik z parasolem. Altanka wysprzątana - zniknęły stare doniczki, zniknęła skrzynka z narzędziami Tadeusza, zniknął drewniany pojemnik na nasiona, który mąż zrobił z resztek deski. Kurtka wisiała. Przynajmniej kurtka wisiała.

Usiadłam w altance na ławce i siedziałam tam chyba z godzinę. Myślałam o Tadeuszu, o tym, jak w każdą niedzielę piliśmy tu kawę z termosu i jedliśmy drożdżówki z budki przy bramie ROD-u. O tym, jak córka w wieku dziesięciu lat budowała tu zamki z piasku. O tym, jak mój ojciec, zanim umarł, powiedział mi: „Halinko, trzymaj się działki, bo to jedyne, co naprawdę twoje."

Wieczorem zadzwoniłam do Marty. Tym razem nie próbowałam być spokojna.

„Marto, proszę, żeby Darek oddał klucz do działki."

Długa cisza. Słyszałam, jak Marta oddycha, jak w tle leci telewizor.

„Mamo, chyba żartujesz."

„Nie żartuję. To moja działka. Chcę klucz."

„Darek wkłada tam kupę roboty i pieniędzy, a ty chcesz mu zabrać klucz jak dziecku? Mamo, to jest niesprawiedliwe."

„Niesprawiedliwe jest to, że jadę na swoją działkę i nie wiem, co tam zastanę."

Marta się rozłączyła. Dariusz nie zadzwonił. Klucza nie oddał.

Mija październik. Sezon się kończy, działka zamyka się na zimę. Leży przede mną formularz z zarządu ROD - zmiana zamka w furtce i altance, koszt dwieście osiemdziesiąt złotych. Podpisałam. Jeszcze nie zaniosłam.

Marta nie dzwoni od trzech tygodni. Najdłuższa cisza, jaką pamiętam między nami. Czasem biorę telefon, patrzę na jej numer i odkładam. Bo wiem, że jak zadzwonię, to albo ustąpię, albo stracę córkę. I nie wiem, co jest gorsze - stracić działkę czy stracić Martę. A może już straciłam jedno i drugie, tylko jeszcze nie chcę się do tego przyznać.

Formularz leży na stoliku pod telefonem. Obok stygnie herbata.