Syn odezwał się po dwóch latach ciszy. Zaprosił mnie do restauracji, a ja byłam w siódmym niebie. Przy deserze położył przede mną papiery do podpisu.
Najpierw myślałam, że źle widzę. Że to jakiś formularz bankowy, pełnomocnictwo, cokolwiek zwyczajnego. Wzięłam okulary z torebki, założyłam je powoli i przeczytałam nagłówek. „Umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości". Adres - ulica Konwaliowa 8, Wrocław. Moje mieszkanie. Nasze mieszkanie. To, w którym Bartek stawiał pierwsze kroki, w którym tata malował mu pokój na niebiesko, w którym stoi jeszcze meblościanka po teściowej.
- Mamo, spokojnie - powiedział Bartek i sięgnął po moją dłoń. - Wszystko ci wytłumaczę.
Ale ja cofnęłam rękę. Odruchowo, jak od gorącego garnka.
Mam na imię Bożena, mam sześćdziesiąt dwa lata i od trzech lat jestem wdową. Nie, nieprawda - tak bym się przedstawiła, gdybym chciała być zwięzła. Ale nic w tej historii nie jest zwięzłe. Więc powiem inaczej: jestem kobietą, która przez trzydzieści osiem lat pracowała w księgowości w firmie budowlanej na Krzykach, która wychowała jedynego syna praktycznie sama, bo Ryszard - mój mąż - więcej czasu spędzał na budowach w Niemczech niż w domu. I która dwa lata temu usłyszała od tego syna zdanie, po którym świat się zatrzasnął jak drzwi od piwnicy.
„Nie chcę cię znać, mamo. Nie dzwoń do mnie."
To było w marcu dwa tysiące dwudziestego drugiego roku, trzy miesiące po pogrzebie Ryszarda. Bartek miał wtedy trzydzieści dwa lata, pracował jako elektryk, mieszkał z Natalią na Psim Polu. Kłóciliśmy się o pieniądze - o to, co zostało po ojcu. Ryszard nie zostawił testamentu. Było mieszkanie, była działka ROD przy Odrze i było osiemnaście tysięcy na koncie. Bartek chciał, żebym sprzedała działkę od razu. Ja nie chciałam. Na tej działce Ryszard posadził jabłoń w roku, kiedy urodził się Bartek. Głupia jabłoń, wiem. Ale dla mnie to był ostatni kawałek męża, który jeszcze pachniał życiem.
Powiedziałam „nie" i Bartek trzasnął drzwiami. Potem było kilka SMS-ów, coraz krótszych, coraz chłodniejszych, aż w końcu cisza. Dzwoniłam, pisałam, zostawiałam wiadomości głosowe. Na Wigilię dwa tysiące dwudziestego drugiego roku ustawiłam dodatkowy talerz. Na Wigilię dwa tysiące dwudziestego trzeciego - też. Obie kolacje zjadłam sama, z telewizorem nastawionym na Kevina, bo cisza mnie przerażała bardziej niż samotność.
Krysia z trzeciego piętra przynosiła mi czasem sernik i mówiła: „Bożena, on wróci, zobaczysz, dzieci zawsze wracają". A ja kiwałam głową, bo łatwiej było się zgodzić niż tłumaczyć, że nie wszyscy wracają, i że nie wiadomo, czy ja jeszcze chcę czekać.
Bo gniew przyszedł gdzieś po roku. Cichy, powolny, jak wilgoć w piwnicy. Zaczęłam się zastanawiać: co ja właściwie zrobiłam? Nie oddałam działki. Nie oddałam jabłoni. I za to - dwa lata ciszy? Za to moje jedyne dziecko wymazało mnie z życia?
Potem, w lutym tego roku, telefon. Numer Bartka. Serce mi tak waliło, że musiałam usiąść na taborecie w przedpokoju.
- Mamo, cześć. - Głos normalny, jakby dzwonił wczoraj. - Chciałbym cię zaprosić na obiad. W sobotę. Do tej włoskiej na Rynku, wiesz, koło ratusza.
Wiedziałam. Chodziliśmy tam kiedyś z Ryszardem na rocznice. Powiedziałam „tak" natychmiast, nie pytając o nic. W nocy nie spałam. Rano poszłam do fryzjerki, kupiłam nową bluzkę w Pepco - nic wyszukanego, ale chciałam wyglądać, jakby życie mnie nie zjadło.
W restauracji czekał już przy stoliku. Schudł, miał krótko ostrzyżone włosy i nową kurtkę. Wyglądał dobrze. Wstał, objął mnie. Pachnął inaczej niż pamiętałam - jakimiś nowymi perfumami, dorosłymi. Usiedliśmy, zamówiliśmy. Gadaliśmy o niczym. O pogodzie, o remoncie u sąsiadów, o tym, że Natalia otworzyła własny salon fryzjerski. Ja słuchałam i uśmiechałam się, i myślałam: wrócił, Boże, wrócił.
Przy tiramisu Bartek się wyprostował, sięgnął do plecaka i położył przede mną plastikową koszulkę z dokumentami.
- Mamo, wiem że to nie jest łatwa rozmowa - zaczął. - Ale posłuchaj mnie do końca, dobrze?
Umowa dotyczyła mojego mieszkania na Konwaliowej. Bartek znalazł kupca. Ktoś oferował czterysta pięćdziesiąt tysięcy. Z tego dwieście miałoby pójść na wkład własny dla niego i Natalii - budują dom pod Wrocławiem. Reszta - jak powiedział - „dla mnie, na spokojną starość".
- A ja niby gdzie miałabym mieszkać? - spytałam. Głos mi się nie trząsł. Jeszcze nie.
- Znaleźliśmy ci fajną kawalerkę na Grabiszynie. Czterdzieści metrów, drugie piętro, blisko przychodnia, blisko tramwaj. Będziesz miała spokój, mamo. To mieszkanie na Konwaliowej jest za duże dla jednej osoby. Trzy pokoje, ty zajmujesz kuchnię i sypialnię. Reszta stoi pusta.
Miał rację. Reszta stoi pusta. Pokój Bartka z niebieskimi ścianami, w którym nic nie ruszałam, i salon z meblościanką, do którego wchodzę tylko odkurzać. Miał rację i jednocześnie nie miał żadnej racji na świecie.
- Bartek - powiedziałam. - Ty się nie odezwałeś do mnie dwa lata. Dwa lata. A teraz przychodzisz z papierami do podpisu.
- Mamo, to nie tak…
- A jak? Powiedz mi, jak to jest.
Zamilkł. Kręcił łyżeczką w espresso. Widziałam, że się męczy, że mu trudno. I gdzieś w środku, w tym miejscu, w którym matki trzymają litość na zapas, chciałam mu pomóc. Powiedzieć: „Dobrze, synku, porozmawiamy o tym w domu, spokojnie". Ale nie powiedziałam.
- Natalia jest w ciąży - powiedział w końcu. - W piątym miesiącu. Chcemy mieć dom, zanim dziecko się urodzi. Kredyt mamy wstępnie zatwierdzony, ale potrzebujemy wkładu. Dlatego przyszedłem. Nie dlatego, że mi na tobie nie zależy.
Wnuk. Albo wnuczka. Poczułam coś gorącego w gardle, coś, co mogło być i radością, i furią. Będę babcią. I dowiaduję się o tym przy tiramisu, obok paragonu, między umową a prośbą o podpis.
- Cieszę się - powiedziałam. I to była prawda. - Ale tych papierów dzisiaj nie podpiszę.
Bartek kiwnął głową. Nie kłócił się. Może dojrzał, a może Natalia go przygotowała. Zapłacił rachunek. Na parkingu objął mnie krótko, mocno. Powiedział: „Zadzwonię w przyszłym tygodniu".
Wróciłam do domu na Konwaliowej. Usiadłam w kuchni, w której stoi ten sam stół od dwudziestu pięciu lat. Herbata z cytryną, cukier, łyżeczka z napisem „Karpacz 1997" - pamiątka z jedynych wspólnych wakacji, na które Ryszard znalazł czas. Patrzyłam na ściany i myślałam: to są tylko ściany. Cegła, tynk, tapeta. Ale w rogach tych ścian siedzi całe moje życie.
Mogę podpisać. Przeprowadzić się na Grabiszyn, do kawalerki z windą i bliskością tramwaju. Mieć syna z powrotem, mieć wnuka na kolanach, mieć niedzielne obiady i kogoś, kto zadzwoni w Dzień Matki. Mogę.
Albo mogę nie podpisać. Zostać tu, na Konwaliowej, w trzech pustych pokojach z jabłonią na działce i niebieskim pokojem, do którego nikt nie wchodzi. I wtedy Bartek znowu zamilknie. Może nie na dwa lata. Może na zawsze.
Jest środa. Bartek ma zadzwonić w piątek. Papiery leżą na szafce w przedpokoju, pod kluczami od działki. Wiem, że większość ludzi powie: „Podpisz, głupia, to tylko mieszkanie". Może mają rację. A może nie chcę syna, który wraca tylko wtedy, kiedy czegoś potrzebuje. I nie wiem, co jest gorsze - ta myśl, czy to, że mimo wszystko czekam na ten telefon.
