Odłożyłam córce na wesele osiemnaście tysięcy, uzbierane z emerytury. Wesela nie było. Na Facebooku zobaczyłam jej zdjęcia z Turcji, podpisane: „Nareszcie miodowy miesiąc, tylko we dwoje".
Siedziałam wtedy w kuchni z herbatą, bo o dziewiątej rano to moja stała pora - herbata, bułka z masłem, przeglądam telefon. Palec sam przesunął ekran i nagle ta fotka: Patrycja w białej sukience na tle turkusowej wody, obok Damian w hawajskiej koszuli, oboje się śmieją. Komentarze pod spodem: serduszka, gratulacje, „piękna para". Dwieście polubień. A ja, jej matka, dowiaduję się z Facebooka.
Musiałam odłożyć telefon, bo ręce mi się trzęsły tak, że prawie zrzuciłam kubek ze stołu. Pies zaskomlał pod nogami - poczuł chyba, że coś jest nie tak. Wstałam, nalałam sobie wody z kranu i wypiłam duszkiem, jakby to mogło coś zmienić. Nie mogło.
Mam na imię Bożena, mam sześćdziesiąt trzy lata i od czterech jestem na emeryturze. Pracowałam w księgowości w spółdzielni mieszkaniowej w Poznaniu - trzydzieści osiem lat przy tych samych biurkach, pod tymi samymi jarzeniówkami. Emerytura wyszła taka, jaka wyszła - tysiąc dziewięćset na rękę. Z tego przez cztery lata odkładałam na wesele Patrycji. Co miesiąc trzysta, czterysta złotych, a czasem pięćset, kiedy udało się zaoszczędzić na jedzeniu. Wieczorami jadłam chleb z dżemem zamiast pełnego obiadu. Rezygnowałam z sanatorium, z wyjazdu nad Bałtyk z koleżankami z pracy, z nowego płaszcza zimowego.
Osiemnaście tysięcy. Tyle to byłam w stanie uzbierać. Dałam jej w kopercie pod koniec marca, kiedy przyjechała z Damianem na niedzielny obiad. Ugotowałam rosół, kotlety schabowe, surówkę z marchewki - jego ulubioną. Patrycja powiedziała wtedy: „Mamo, nie wiem, jak ci dziękować". Damian uścisnął mi rękę i dodał: „Pani Bożeno, to dla nas ogromna pomoc". Byłam szczęśliwa. Naprawdę szczęśliwa.
Termin wesela był ustalony na czerwiec. Patrycja mówiła, że szukają sali, że rozmawiają z fotografem, że jeszcze nie wiadomo, czy będzie DJ czy zespół. Za każdym razem, kiedy pytałam o szczegóły, słyszałam: „Mamo, ogarniam, nie stresuj się". Nie naciskałam. Córka ma trzydzieści jeden lat, nie będę jej kontrolować.
W maju zadzwoniła i powiedziała krótko: „Przesunęliśmy termin, bo Damian ma dużo pracy. Pewnie wrzesień albo październik". Zdziwiłam się, ale pomyślałam - dobrze, ludzie przesuwają, to normalne. Zapytałam, czy potrzebuje dodatkowych pieniędzy. Powiedziała, że nie.
A potem - cisza. Czerwiec, lipiec. Patrycja odpisywała na wiadomości jednym zdaniem: „Wszystko ok, mamo", „Gadamy później", „Jestem zajęta". Dzwoniłam - nie odbierała, oddzwaniała po dwóch dniach. Myślałam, że to ta jej praca - jest graficzką w agencji reklamowej, zawsze tłumaczyła, że mają „sezony".
Aż do tamtego sierpniowego poranka z herbatą.
Pierwszą rzeczą, którą zrobiłam, było powiększenie zdjęcia. Szukałam daty. Podpis mówił: dwa dni temu. Czyli polecieli w środku sierpnia, po cichu. Przescrollowałam niżej - więcej zdjęć. Damian i Patrycja na plaży, w restauracji, przy basenie. I jedno, które mnie zamroziło: Patrycja z bukiecikiem kwiatów, a Damian w białej koszuli, oboje stoją przed jakimś urzędnikiem w ogrodzie hotelowym. Pod spodem komentarz jej koleżanki: „Byłaś piękną panną młodą!".
Wzięli ślub cywilny w Turcji. Bez rodziny. Bez mnie.
Przez trzy godziny nie mogłam się zdecydować, czy zadzwonić. Chodziłam po mieszkaniu jak po klatce. Wyciągnęłam z szuflady zeszyt, w którym zapisywałam wpłaty na tę kopertę - datę, kwotę, ile zostaje na życie. Cztery lata oszczędzania, strona po stronie, drobnym pismem. Zamknęłam go i schowałam z powrotem.
Zadzwoniłam o pierwszej po południu.
- Patrycja, widziałam zdjęcia.
Cisza. Potem westchnienie.
- Mamo, chciałam ci powiedzieć, ale…
- Ale co?
- Ale wiedziałam, że się zdenerwujesz. Posłuchaj, my po prostu nie chcieliśmy tego całego wesela. Tych stu osób, których połowy nie znamy. Cioci z Krotoszyna, wujka z Konina, kolegi taty z technikum…
- Taty nie ma od ośmiu lat, Patrycja.
- No właśnie, mamo. Właśnie dlatego. Chciałam uniknąć tego pustego miejsca przy stole, tych szeptów „szkoda, że ojciec nie dożył". Nie chciałam tego cyrku.
Głos mi się załamał, ale nie zapłakałam. Nie przy niej. Nie przez telefon.
- A pieniądze? Osiemnaście tysięcy, które ci dałam na wesele?
- Z tego opłaciliśmy ślub i wyjazd. I jeszcze zostało trochę. Mamo, to wciąż był nasz ślub.
- Wasz. Tak. Wasz.
Rozłączyłam się, bo wiedziałam, że za chwilę powiem coś, czego nie da się cofnąć. Usiadłam na kanapie i patrzyłam przez okno na osiedle - te same bloki, ta sama ławka pod lipą, te same kobiety z wózkami. Cztery lata chleba z dżemem na kolację. Cztery lata bez wyjazdu. I ona to wiedziała. Wiedziała, bo pytała mnie: „Mamo, czemu nie pojechałaś do sanatorium?", a ja odpowiadałam: „Bo wolę odłożyć".
Koleżanka Lucyna przyszła wieczorem, bo nie odbierałam telefonu. Postawiła na stole sernik i powiedziała:
- Widziałam u Patrycji na Facebooku. Bożena, dziecko, co to jest?
Opowiedziałam jej wszystko. Lucyna słuchała, kroiła sernik i co jakiś czas kręciła głową.
- Wiesz, co mnie boli najbardziej? - powiedziałam. - Nie to, że nie było wesela. To, że ona nie zadzwoniła i nie powiedziała mi prawdy. Że wolała, żebym się dowiedziała z Facebooka. Jak obca. Jak sąsiadka z trzeciego piętra.
Lucyna położyła mi rękę na dłoni.
- A może się bała? Młodzi się boją mówić rodzicom trudne rzeczy. Moja Anka trzy miesiące ukrywała, że rzuciła studia.
- Bała się? Lucyna, ona ma trzydzieści jeden lat. W którym momencie przestajemy się bać własnej matki?
Na to Lucyna nie odpowiedziała.
Patrycja napisała wieczorem długiego SMS-a. Że mnie kocha, że przeprasza, że chciała po prostu mieć spokojny, kameralny ślub bez stresu. Że pieniądze nie poszły na marne - poszły na początek ich wspólnego życia. Że chce mnie zaprosić na obiad, jak wrócą, i wszystko wytłumaczyć.
Przeczytałam tę wiadomość trzy razy. Za czwartym odłożyłam telefon na szafkę nocną i zgasiłam światło.
Minął tydzień. Patrycja dzwoniła dwa razy - nie odebrałam. Nie dlatego, że chciałam ją karać. Po prostu nie wiedziałam jeszcze, co powiedzieć. Bo Lucyna miała trochę racji - może Patrycja się bała. A może miała prawo do takiego ślubu, jaki chciała. Ale te pieniądze - moje pieniądze, emeryckie, odkładane złotówka po złotówce - wzięła na wesele, którego nigdy nie planowała. I to nie dawało mi spokoju.
Dzisiaj jest piątek. Za dwa dni Patrycja wraca z Turcji. Napisała: „Mamo, przyjadę prosto z lotniska do ciebie". Odpisałam jednym słowem: „Dobrze". I teraz siedzę w tej samej kuchni, z tą samą herbatą, i nie wiem, czego chcę bardziej - przytulić ją w drzwiach czy zapytać prosto w oczy, dlaczego potraktowała mnie jak kogoś, kogo trzeba obejść, a nie kogoś, komu mówi się prawdę.
Może zrobię jedno i drugie. A może żadne.
